Lịch Sử Đường Trần Quốc Toản
Và Cư xá Cảnh Sát Trần Quốc Toản
Lê Tuấn Sưu Tầm.
.jpeg)
Đường Trần Quốc Toản (nay là đường 3 Tháng 2) được hình thành từ khi nào? Vào thời Pháp thuộc, con đường này mang tên Pavie. Đây vẫn là điều khiến nhiều người thắc mắc, quan tâm đến lịch sử phát triển đô thị Sài Gòn.
Cần nhắc lại lịch sử: vào thời kỳ người Pháp mới chiếm thành Gia Định, với mục đích xây dựng nơi giải trí cho binh lính và sĩ quan, họ đã cho thành lập trường đua ngựa tại khu Đồng Tập Trận (nay thuộc quận 3 và quận 10), còn gọi là Đồng Mả Mồ (Plaine des Tombeaux).
Trường đua này rất rộng, kéo dài đến khu Hòa Hưng – Khám Chí Hòa ngày nay, thông qua các trục đường Tô Hiến Thành – Nguyễn Tri Phương, vòng sang đường 3 Tháng 2 và trở về Ngã Sáu Công Trường Dân Chủ.
Chính vì vậy, khu vực này từng có nhiều đất trống, được sử dụng để xây dựng trại lính và khu gia binh vào cuối thập niên 1950.
Trường đua hoạt động đến năm 1931 thì chuyển về Phú Thọ (lúc đó thuộc quận 4 cũ). Khu đất cũ sau đó bị phá bỏ và trở thành đất quân sự dưới thời Đệ nhất Cộng hòa. Tại đây hình thành trại Lê Lợi, cùng với lục quân công xưởng (xưởng quân cụ – căn cứ 40).
Tóm lại, đường Trần Quốc Toản được hình thành sau năm 1954, từ đoạn đường không tên trong khu trường đua cũ, kết nối với đoạn đường Pavie có từ khoảng năm 1920 (khi mở rộng địa giới Sài Gòn). Hai đoạn này gặp nhau tại ngã tư Nguyễn Tri Phương và sau đó được đặt tên chung là Trần Quốc Toản.
Đây là một trục giao thông quan trọng của vành đai đô thành Sài Gòn, giúp xe từ miền Đông sang miền Tây không cần đi vào trung tâm, giảm áp lực giao thông nội đô. Con đường dài khoảng 5 km, rộng rãi với nhiều làn xe, luôn tấp nập.
Từ đây, nhiều tuyến đường lớn nhỏ tỏa ra như Cao Thắng, Nguyễn Thiện Thuật, Lý Thái Tổ, Lê Hồng Phong, Sư Vạn Hạnh, Nguyễn Tri Phương, Ngô Quyền, Lý Thường Kiệt… tạo thành một “xương sống” giao thông quan trọng của khu vực.
Sau năm 1954, cùng với làn sóng di cư, nhu cầu nhà ở tăng cao, hàng loạt cư xá được xây dựng dọc theo trục đường này như: cư xá Công Binh, Nguyễn Tri Phương, Phú Thọ, Nhảy Dù, Lữ Gia, và cư xá Trần Quốc Toản.
Khu vực này nhanh chóng trở nên sầm uất với đầy đủ trường học, bệnh viện, cơ quan hành chính và các chợ đầu mối. Đặc biệt, chợ cá Trần Quốc Toản từng là một điểm buôn bán nhộn nhịp, dù cũng nổi tiếng với mùi đặc trưng lan khắp khu vực.
Đến năm 1969, đường tiếp tục được nối dài đến Hậu Giang (khu vòng xoay Cây Gõ ngày nay), hoàn chỉnh tuyến đường quan trọng này.
Như vậy, đường Trần Quốc Toản hình thành qua ba giai đoạn:
Khoảng năm 1920: đoạn Pavie (Dương Công Trừng, Nguyễn Tri Phương)
Năm 1954: mở rộng đến Công Trường Dân Chủ
Năm 1969: nối dài đến Hậu Giang
Cư xá Trần Quốc Toản
Cư Xá Trần Quốc Toản là một phần quan trọng trong quá trình phát triển đô thị Sài Gòn sau năm 1954. Đây từng là khu gia binh và khu dân cư dành cho lực lượng cảnh sát và công chức.
Khu vực này phát triển dọc theo trục đường Trần Quốc Toản, gần các doanh trại quân đội, bệnh viện và trường đua Phú Thọ, tạo nên một cộng đồng khép kín nhưng rất sinh động.
Những dãy nhà trong cư xá được xây dựng theo kiểu đơn giản, diện tích vừa phải nhưng đảm bảo an ninh và phù hợp với đời sống gia đình thời bấy giờ.
Đặc biệt, nơi đây từng là điểm nóng trong biến cố Mậu Thân 1968, khi xảy ra giao tranh giữa lực lượng Cảnh Sát Dã chiến và quân cộng sản.
Sưu tầm từ hệ thống Google Search
Lê Tuấn – Biên Soạn.
Xin viết tặng cư xá bài thơ, như một kỷ niệm dành riêng cho
Cư Xá Trần Quốc Toản
Cư xá thân thương gợi nhớ nhà
Ngõ vắng đường vòng mở lối ra
Tiếng trẻ nô đùa vang sân nhỏ
Dấu xưa còn vọng mãi ngân xa
Đầu ngõ chậu hoa vừa chớm nở
Gió lay ký ức bỗng dâng đầy
Chuông chiều giáo xứ Thánh Giuse
Gọi bước ai về giữa khói mây
Ngã ba Nguyễn Kim chiều nghiêng nắng
Dòng người xuôi ngược chuyện thân quen
Chợ cũ Nguyễn Tri Phương còn đó
Hương xưa thoảng nhẹ vẫn đan chen
Trần Quốc Toản cư xá gọi tên
Dãy nhà liền vách nối kề bên
Cư xá năm nào như còn mãi
Một thời kỷ niệm vẫn êm đềm
Hàng cây cổ thụ chim còn hót
Lá úa thu phai gió nhẹ đưa
Cơn mưa bất chợt rơi ướt áo
Ngõ vắng mưa chạm lối ngày xưa
Mai xa chợt thấy thương nơi cũ
Dãy nhà xưa đó chuyện còn vương
Cư xá một thời bao nắng gió
Gói trọn ân tình những nhớ thương
Con hẻm nhỏ in từng dấu bước
Bạn bè thuở ấy biết bao lần
Chia tiếng cười vui cùng kỷ niệm
Để rồi xa cách hóa bâng khuâng
Một đời xuôi ngược bao phương hướng
Vẫn giữ nơi này một góc tim
Ai đi xa mới hiểu lòng cư xá
Quay lưng rồi… sao vẫn nhớ quay về.
Lê Tuấn
Hôm nay, bài thơ đã được tôi phổ nhạc
với sự hỗ trợ của Suno AI, trên nền giai điệu Ballad mang âm
hưởng dân ca Nam Bộ. Tôi hy vọng ca khúc này không chỉ là câu chuyện của riêng
mình, mà còn gợi lại trong lòng những ai đã từng sống nơi cư xá ấy hình ảnh của
một nơi chốn thân thương, một góc phố, một con đường, một mái nhà đã để lại
những kỷ niệm không bao giờ phai.
Trân trọng kính mời anh chị em đã
từng sống tại Cư xá Trần Quốc Toản, cùng quý vị yêu mến Sài
Gòn xưa, lắng nghe và chia sẻ ca khúc này. Biết đâu, trong từng giai điệu và ca
từ, quý vị cũng sẽ bắt gặp hình bóng của chính tuổi thơ và một phần ký ức của
mình.
Louis Tuấn Lê (Tế Luân)
Mờ nghe nhạc. Giai đệu ballads mang âm hưởng dân ca miền nam.
Lời Giới Thiệu.Buổi Hội Ngộ Cư Xá Trần Quốc Toản Lần Thứ 5.
Thứ Bảy, ngày 25 tháng 7 năm 2026, anh chị em Cư Xá Trần Quốc Toản đã lại ngồi bên nhau trong Buổi Hội Ngộ Cư Xá Trần Quốc Toản lần thứ 5, được tổ chức tại thành phố Garden Grove, miền Nam California, trong hội trường của báo Người Việt.
Mỗi con người chúng ta đều có một nơi chốn để nhớ thương và vấn vương. Có những miền ký ức, dù thời gian đã trôi qua hơn nửa thế kỷ, nhưng hình ảnh của một thời vẫn còn nguyên vẹn trong tim.
Với tôi, Cư Xá Trần Quốc Toản là một nơi như thế — một miền ký ức mang dấu ấn không bao giờ phai nhạt. Ngày hội ngộ ngập tràn những tiếng cười và những cái bắt tay thân tình. Sau hơn nửa thế kỷ xa cách, có người thoáng chút ngỡ ngàng vì chưa kịp nhận ra nhau. Nhưng chỉ cần một lời nhắc về tên gọi, số nhà hay một kỷ niệm cũ, tất cả lại òa lên trong niềm vui, như chưa từng có những năm tháng chia xa.
Có thể nói, đây là một buổi họp mặt hết sức thành công và đầy ý nghĩa. Chính vì vậy, rất nhiều anh chị em đã bày tỏ mong muốn sẽ tiếp tục tổ chức Hội Ngộ Cư Xá Trần Quốc Toản vào năm 2027, để những ký ức đẹp của một thời tuổi trẻ sẽ còn mãi được gìn giữ và nối dài qua từng lần gặp gỡ.
Một chút tài mọn qua đoạn video ngắn này, tôi cũng đã viết một ca khúc Cư Xá Trần Quốc Toàn để gửi tặng anh chị em trong cư xá.
Xin mời xem đạon phim ngắn Hội Ngộ Lần thứ 5. Cư Xá Trần Quốc Toản.
.jpg)
Cuộc Sống Thi Ca
Lê Tuấn
.jpeg)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét