316 Câu thơ Lục Bát Khói Sương Qua Động Chều - Tế Luân

 


Khói Sương Qua Động Chiều

Chiều nghiêng xuống ngọn thông già
Con chim thất lạc bay qua động chiều
Em ngồi chải tóc dáng yêu
Khói sương giăng nhẹ một chiều áo xanh

Mưa rơi từng giọt mong manh
Bay qua quán cũ long lanh mắt người
Con đường gió thổi mây trôi
Nghe như lá rụng bên đời cổ xưa

Bầy chim gọi giấc trăng thưa
Bến sông ai để hương đưa cuối mùa
Tay em lạnh ngón trong mưa
Chạm vào đã thấy gió lùa trăm năm

Đêm về thao thức trong chăn
Suối khuya chảy ngược qua làn tóc bay
Tôi đi nhặt giấc mộng đầy
Nghe trong cỏ mọc mới hay giấc thiền

Có khi nằm mộng thôi miên
Đêm khuya thức giấc thắp đèn phù vân
Tai nghe tiếng vọng mùa xuân
Nghe như tiếng gọi xa gần về đâu.

Mây xa dừng lại bãi dâu
Con chim năm cũ gọi cầu mưa sương
Tôi nghe đá cũng vô thường
Rêu xanh cũng biết đoạn trường nhớ nhau

Ngày nào em chạm niềm đau
Tình mang sầu muộn cúi đầu nghiêng vai
Xuân về áo lụa hoa mai
Thu nghiêng áo tím lược cài tóc mây

Lối xưa còn bóng chim bay
Bờ dâu còn đọng vơi đầy ngày sau
Tôi đi nhặt cánh hoa cau
Nghe đêm rơi xuống ngọn sầu cỏ non

Có lần theo gót lối mòn
Tay hong khói lạnh môi còn hương khuya
Chuông chùa rơi mỏng bên kia
Sương giăng trắng cả tường bia mộ phần

Bây giờ em bước sang xuân
Con chim cũ cũng ngại ngần gió mây
Tôi nghe hoa rụng trên tay
Như nghe một kiếp hao gầy vừa qua

Mai này dưới bóng trăng tà
Nếu tôi ngủ giữa hiên nhà rêu xanh
Xin em đừng gọi tên anh
Kẻo tan một giấc mộng lành thiên thu

Chiều buông chạm mái sương mù
Nhánh sông chảy chậm đường tu tuổi già
Em ngồi hong tóc bên hoa
Áo nghiêng một thoáng như tà khói bay

Mưa qua mềm ngọn cỏ may
Lối quen lá rụng phủ đầy dấu chân
Tiếng ai khe khẽ cuối sân
Làm nghiêng bóng nắng mấy lần heo may

Tôi nghe mùa cũ đâu đây
Rơi trên bậu cửa hao gầy tiếng chim
Cơn mộng đến giữa im lìm
Như mây mắc lại bên thềm rêu xanh

Cỏ đêm nghiêng ngả mong manh
Trang thơ vàng úa không thành lời xưa
Bàn tay chạm hạt mưa thưa
Mà nghe lạnh cả chiều đưa cuối trời

Em đi ngang một kiếp người
Mắt buồn như thể mưa rơi bên thềm
Tôi về nhặt sợi khói êm
Nghe trong quán vắng tiếng đêm chạm tường

Con đường còn đọng hơi sương
Hàng cây đứng lặng bên đường lao xao
Trăng khuya rớt xuống bờ ao
Làm rung mặt nước lao đao bóng người

Có khi đời quá chơi vơi
Ta như chiếc lá giữa trời liêu xiêu
Nửa đêm nghe tiếng chuông chiều
Mới hay cát bụi cũng nhiều nhớ thương

Mai sau tóc bạc bên đường
Xin còn giữ chút dư hương cuối mùa
Nếu không gặp lại trong mưa
Thì xin giữ bóng người xưa trong lòng

Em ngồi cuối bãi ven sông
Một làn khói nhạt bay vòng hoàng hôn
Vai gầy nghiêng bóng cuối thôn
Áo bay lụa mỏng soi hồn ao thu

Từ em sương khói âm u
Con sông chảy chậm, sương mù bến xa
Mây nghiêng xuống phía hiên nhà
Nghe chuông chùa vọng như là cố nhân

Thì thôi giữ chút thanh tân
Cho đêm ở lại một lần trong tim
Đường xưa lá đổ im lìm
Bước chân ai khuất bóng chìm đêm thanh

Ta về vá lại mong manh
Nghe trăng rơi xuống cuối cành hanh hao
Tiếng chim thức giữa đêm sao
Bay qua quán vắng bên rào tre thưa

Có người gánh nắng chiều đưa
Qua cầu đá cũ như vừa chiêm bao
Áo ai còn đọng hương cau
Mà nghe gió lạnh thấm vào mùa xa

Đôi khi ngồi dưới hiên nhà
Thấy mây đi chậm như là nhớ ai
Con thuyền ngủ giữa sông dài
Nước trôi lặng lẽ bóng ngoài bãi lau

Ta đi từ buổi ban đầu
Mang theo chiếc lá úa màu nhân gian
Qua bao dâu bể hợp tan
Mới hay cát bụi cũng mang nỗi buồn

Có hôm lên tận đầu non
Nghe thông reo giữa hoàng hôn tím mờ
Nhặt viên sỏi nhỏ vu vơ
Ném vào khe suối bất ngờ trăng rung

Người về cuối bến mông lung
Ta ngồi hong lại nhớ nhung năm nào
Chim khuya đậu cuối hàng rào
Làm nghiêng một thoáng chiêm bao bên trời

Mai này tóc trắng chơi vơi
Nếu còn gặp giữa mưa khơi phố buồn
Xin đừng chạm cánh chuồn chuồn
Cho hồn cỏ dại cuống cuồng đi hoang

Em đi khoác tấm áo choàng
Để anh đứng đợi bóng hoàng hôn xưa
Có ai vét cạn cơn mưa
Cho trăng khỏi lạc bóng dừa quạnh hiu

Em về tóc ướt sương chiều
Môi yêu rung nhẹ bao điều chưa phai
Từ em cỏ cũng hao gầy
Mùa thu rơi mất theo mây cuối ngàn

Guốc xưa lẫn tiếng chim hoang
Đường về lối trúc bắc ngang nhịp cầu
Ngồi nghe nước chảy qua mau
Mà thương bóng núi bạc đầu bên sông

Có con cá nhỏ ngược dòng
Bơi qua khe đá lạnh trong mây mù
Nửa đường gặp áng sương thu
Ngỡ đâu mây trắng ngủ ru lưng đèo

Mai sau mái cỏ cheo leo
Ta hong tơ lụa bên chiều quạnh hiu
Em còn giữ nét yêu kiều
Hay hương tóc đã phiêu diêu cuối trời

Ta lên triền núi chơi vơi
Nhặt bông hoa dại bên đồi cỏ sương
Soi trong đáy nước ven mương
Ngỡ như gặp lại cố hương kiếp nào

Bước chân qua lối đường vào
Áo ai còn đọng hương cau đầu mùa
Đi hoài qua mấy nắng mưa
Mới hay nhân thế cũng vừa khói bay

Ta ngồi hỏi cánh chim gầy
Vì sao lưu lạc giữa ngày hư vô
Chim nghiêng bóng xuống mặt hồ
Như nghe chiếc lá tình cờ thở than

Nước trôi vào giấc mơ màng
Bến xưa còn đọng cỏ vàng dấu hoa
Có người đứng tận bờ xa
Nghe con đò cũ ngân nga mái chèo

Từ hôm em bỏ đi theo
Chiếc khăn ngày cũ phai theo bụi đường
Ta về mở lại dư hương
Nghe màu áo cũ còn vương cuối chiều

 

Vang xa điệu lý tiếng tiêu
Ngõ hồn như thể chạm điều hư vô
Phấn son vừa điểm môi tô
Mới hay cát bụi cơ hồ có nhau

Đường xưa hoa cỏ bạc màu
Sương giăng lạnh cả nhịp cầu quạnh hiu
Chim khuya gọi phía tiêu điều
Nghe như tiếng vọng những chiều xa xăm

Cuối mùa ta trở lại thăm
Bờ xưa hoa dại âm thầm nở hoa
Con đò vẫn ngủ bên phà
Mà người năm cũ đã xa cuối trời

Trúc thưa ngả bóng bên đời
Em ngồi tựa cửa ngắm trời khói mây
Đường chiều trải bóng nơi này
Mùa xuân thảm cỏ phủ đầy gấm hoa

Đường xa lẫn tiếng chim ca
Người qua bến vắng áo tà nghiêng vai
Giàn hoa cũ phủ sắc mai
Trăng treo đỉnh núi rót đầy chén sương

Nơi xóm vắng ánh tà dương
Mây bay thấp thoáng bên đường cỏ lau
Đêm khuya lửa tắt canh thâu
Ta nghe giọt nhớ nhỏ vào quạnh hiu

Đợi em như đợi sương chiều
Đậu trên bãi vắng những điều mong manh
Áo xưa thuở trước còn xanh
Mà nghe năm tháng phủ quanh bụi đời

Khói trầm thơm giữa chơi vơi
Tiếng chuông rất nhẹ rơi ngoài hiên xưa
Vườn chùa đọng giọt mưa thưa
Trăng nghiêng mái ngói như vừa ghé qua

Mai vàng nở phía hiên xa
Mưa bay lạnh mỏng nhạt nhòa hương đêm
Thu đông còn ngủ bên thềm
Cánh hoa rơi chậm như quên lối về

Cổng làng mở phía triền đê
Tiếng gà vọng sớm gọi về xóm mai
Ta lên chùa cũ thương hoài
Nghe sương lạnh phủ trên vai áo người

Chuông ngân xuống phía chân trời
Khói chiều tan giữa khoảng đời hư không
Ta về giấu một nhành bông
Mà nghe cỏ mọc đầy lòng nhớ nhung

Bóng trăng xa vắng ngàn trùng
Tiếng đàn ai gảy hòa cùng gió sương
Gió đưa sáo trúc mười thương
Về hong ký ức vấn vương một đời

Đồi hoa sim tím lao xao
Nửa như muốn gọi, nửa trao gợi tình
Ta cùng em chung bóng hình
Mà sao gặp lại ngỡ mình chiêm bao

Tình cờ như gió qua mau
Như mây ngủ tạm trên đầu núi xanh
Tỉnh ra giấc mộng mong manh
Nghe con chim cũ gọi quanh bụi đường

Lá sen còn đọng hơi sương
Áo nâu ai phủ bên đường gió bay
Tay ai nâng chiếc nón đầy
Che nghiêng một khoảng heo may cuối trời

Đôi môi hồng cánh đào phai
Tiếng cười tan nhẹ men say rượu nồng
Mắt em sâu tựa trời đông
Làm nghiêng bóng núi trong lòng chiều xa

Tóc em thơm mùi cỏ hoa
Bàn tay khẽ chạm nhánh ngà mong manh
Bước chân rất nhẹ qua nhanh
Mà nghe động cả trời xanh bốn mùa

Tiếng em khúc khích vui đùa
Ru hồn lữ khách qua mùa gió sương
Em như bóng nguyệt bên nương
Ta như cánh bướm lạc vườn tuổi thơ

Một đêm nằm ngủ trong mơ
Nghe như tiền kiếp câu thơ thượng thừa
Cánh sen thoảng mấy hương xưa
Nụ như dấu Phật đong đưa bến người

Non xanh khoác áo chơi vơi
Con chim lạc tuyết giữa trời vụt bay
Tiếng kêu rơi xuống bàn tay
Ngón buông chạm gió hao gầy cánh hoa

Em qua cửa khép hiên nhà
Cành lan cuối gió nở ra mấy mùa
Ngày em rũ áo sương mưa
Uyên ương đứng đợi rậu thưa nhạt nhòa

Người về khép cửa thiền tòa
Sớm mai quét lại hiên chùa dấu sương
Thu rơi theo chiếc lá vương
Thoảng trong hơi gió mùi hương cũ còn

Một sư đứng giữa núi non
Trong tâm bật sáng hoàng hôn cuối chiều
Bàn tay chạm cõi phiêu diêu
Giữ nghiêng tịch lặng một điều vô sinh

Một dòng hoa nổi vô hình
Một dòng hoa nở trong mình lặng thinh
Cánh nào mở cõi vô minh
Mà tan băng tuyết một mình hư không

Thư em gửi giữa mênh mông
Hương lan như gió, nụ hồng nở đêm
Áo em thoảng sắc êm đềm
Ngón tay chạm nhẹ cũng mềm cõi xa

Bước chân khép cửa ta bà
Ai qua bến cũ còn là dấu xưa
Non xanh hỏi gió đong đưa
Trăm năm còn lại bóng mưa động vàng

Ngày xưa bên dậu hoa vàng
Chiều nghiêng chõng cũ ngó sang cuối trời
Năm sau người đã xa rồi
Ta ngồi lắng lại mưa rơi giậu buồn

Thềm xưa đậu cánh chuồn chuồn
Bóng hoa năm cũ cội nguồn nhớ xưa
Trẻ con chạy giữa nắng mưa
Nhặt thanh kiếm gãy như vừa chiêm bao

Non cao cánh nhạn nghiêng trao
Sông dài khép lại nhịp chèo bãi xa
Người dệt lụa giữa sương tà
Đêm nghe mưa rụng vọng hòa tiếng ngân

Núi nghiêng, suối đổ dâng tràn
Bên hang đá lạnh mưa ngàn lưa thưa
Bình trà thoảng vị sen xưa
Mà trong một thoáng còn thừa khói bay

Sáng nghe lan rụng hiên gầy
Đường mây khép lại heo may cuối trời
Chim bay rã cánh chơi vơi
Như không còn biết trả lời về đâu

Mây không tụ, núi không sâu
Mà lòng vẫn nặng một màu khói sương
Đêm đêm gõ nhịp vô thường
Nghe trong đá cũng đoạn trường vọng ngân

Gối tay nằm mộng phân vân
Đá như tụng niệm phù vân bụi hồng
Ngày mai trời đất thong dong
Chỉ còn tiếng gió qua đồng cỏ bay

Thiên lý hoa nở đóa say
Lên non nhặt cỏ dựng ngày khói mây
Xuống sông tát giọt hao gầy
Nghe chim khuya đậu trên tay lặng nhìn

Khách qua một chuyến phù sinh
Hái chùm sim tím gửi mình làm vui
Uống chung giọt nước ngậm ngùi
Mà nghe đá núi cũng trôi giữa trời

Vào hang khép lại cuộc đời
Động Chiều Sương Khói xa vời cõi tiên
Nếu mai ai đứng bên triền
Xin nghe gió gọi một miền đã tan

Hoa vàng không dễ vội tàn
Chỉ còn sương khói với ngàn hoa trôi
Người qua chỉ thế mà thôi
Bến sông còn lại một lời gió ngân

Người xa đừng ngại phân vân
Động Chiều xin giữ một vầng mây qua
Múc dòng suối nhỏ pha trà
Thả vào tâm tưởng hương hoa cuối mùa

Tìm bên vách đá am xưa
Để tâm nở đóa sen vừa tịnh yên
Đêm khuya hoa đăng bên thiền
Ngẩng nhìn tinh tú nối miền hư không

Động chiều gợi nhớ mênh mông
Thiện tâm soi lối qua dòng mộng xưa
Trần gian như hạt mưa thưa
Hữu duyên xin giữ hương đưa cuối trời.

 

316 câu thơ lục bát

Khói Sương Qua Động Chiều

Bài thơ này tôi đã làm thành ca khúc

Với hai phân đoạn bao gồm 129 câu thơ. Những phân đoạn tiếp theo sẽ được

Tiếp tục hoàn thành cho đến hết bài thơ.

Tạo thành một bản trường ca

Khói Sương Qua Động chiếu.

Lê Tuấn


Xin mời thưởng thức hai tình khúc Khói Sương Qua Động Chiều.

Phiên Khúc I




Phiên khúc II 



Cuộc sống thi ca

Lê Tuấn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

    

 

 

 

 

 

             

 

BÀ NAVI PILLAY, CHỦ NHÂN GIẢI NOBEL HÒA BÌNH 2026!



HỘI TRUYỀN THÔNG NGƯỜI VIỆT BẮC CALI:

HÂN HOAN CHÚC MỪNG VÀ TRI ÂN BÀ NAVI PILLAY, CHỦ NHÂN GIẢI NOBEL HÒA BÌNH 2026! MỘT DIỀU ÍT AI BIẾT: BÀ ĐÃ NHIỀU LẦN LÊN TIẾNG BẢO VỆ QUYỀN TỰ DO NGÔN LUẬN TẠI VIỆT NAM, BỀN BỈ TRÊN HÀNG CHỤC NĂM NAY! RẤT NHIỀU CÂY VIẾT, ĐÃ ĐƯỢC TRẢ TỰ DO, NHỜ SỰ LÊN TIẾNG MẠNH MẼ CỦA BÀ!

5d3d3a7c-75b0-4693-a39d-911a135274f1.png

-Hội Truyền Thông Người Việt Bắc Cali trân trọng chúc mừng Bà Navanethem “Navi” Pillay, người vừa được công bố trao Giải Nobel Hòa Bình 2026, một trong những giải thưởng danh dự nhất thế giới! Ghi nhận những cống hiến bền bỉ của Bà cho hòa bình và luật pháp quốc tế.
Đối với những người Việt hằng quan tâm đến vận mệnh quê hương, nổi trôi theo vận nước! chúng tôi đặc biệt tri ân Bà, vì đã bền bỉ lên tiếng bảo vệ quyền tự do ngôn luận tại Việt Nam, trên hàng chục năm nay! Điều này thật quý báu! Ngày 25 tháng 9 năm 2012, trên cương vị Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, Bà công khai bày tỏ quan tâm sâu sa, trước những bản án tù nặng nề, dành cho các cây viết lương tâm: blogger Nguyễn Văn Hải — Điếu Cày, Tạ Phong Tần và Phan Thanh Hải,…đồng thời đặt vấn đề về quyền được xét xử công bằng và việc Việt Nam thực hiện các cam kết quốc tế, mà đã ký kết
 về tự do biểu đạt.



Tiếng nói mạnh mẽ của Bà, là sự nâng đỡ quý báu dành cho những người dám cất lời công chính giữa vòng vây áp bức, gông cùm, tù tội và là lời nhắc nhở mạnh mẽ với nhà cầm quyền độc tài CSVN rằng, quyền lực không thể đứng trên công lý, nhân phẩm không thể bị tước đoạt vì một quan điểm khác biệt! Thật đáng kinh bỉ trong một xã hội văn minh, tôn trọng quyền con người!

Nhân dịp bà được vinh danh, nhận giải danh dự trước cả thế giới! chúng tôi kính mong Bà tiếp tục quan tâm, lên tiếng trước những hành vi chà đạp nhân quyền tàn bạo của nhà cầm quyền Cộng Sản Việt Nam, quá khứ và hiện nay. Bảo vệ những người công chính, đấu tranh ôn hòa và đồng hành với khát vọng tự do, dân chủ, công bình của hầu hết người dân Việt Nam.

Xin cảm tạ Bà đã lắng nghe những tiếng nói bị ngăn cấm, bịt miệng!

Kính chúc Bà sức khỏe và nghị lực để tiếp tục bảo vệ công lý, đem hy vọng đến những người còn sống, trong những chế độ bất công, độc tài! Mà CSVN, là một trong những quốc gia chà đạp nhân quyền, cấm tự do ngôn luận, nhất thế giới!

San Jose, ngày 11 tháng 10 năm 2026.

Nhà Báo LVH. Đại Diện Hội Truyền Thông Người Việt Bắc Cali.


HỘI TRUYỀN THÔNG NGƯỜI VIỆT BẮC CALIFORNIA:
nj nnklnklnknknknklkl.jpg
KHÁNG THƯ

LÊN ÁN TÌNH TRẠNG ĐÀN ÁP NHÂN QUYỀN CÓ HỆ THỐNG CHẶT CHẼ, TÀN BẠO TẠI VIỆT NAM

*Yêu cầu trả tự do cho tù nhân lương tâm, chấm dứt hình sự hóa tự do ngôn luận và bảo đảm trách nhiệm trước công luận quốc tế

San Jose, California, ngày 11 tháng 10 năm 2026

-Kính gửi: Bà Navanethem “Navi” Pillay, người được trao Giải Nobel Hòa bình năm 2026, nguyên Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc.

Đồng kính gửi: Cao ủy Nhân quyền Liên Hiệp Quốc; các cơ chế nhân quyền liên quan của Liên Hiệp Quốc; chính phủ và quốc hội các quốc gia dân chủ; các tổ chức bảo vệ nhân quyền và tự do báo chí quốc tế.

guiguggughhhi.jpg

Kính thưa Bà,

Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California, trân trọng chúc mừng Bà được trao Giải Nobel Hòa bình năm 2026, vì những đóng góp cho hòa bình và luật pháp quốc tế. Trong thời điểm công lý và phẩm giá con người được thế giới đặc biệt quan tâm, chúng tôi kính đề nghị Bà tiếp tục lên tiếng cho những người tại Việt Nam, đang bị tước đoạt tự do vì thực hiện các quyền căn bản bằng phương thức ôn hòa.

Chúng tôi gửi bản kháng thư này, để cực lực lên án chính sách đàn áp tự do ngôn luận, tự do báo chí và hoạt động dân sự độc lập của nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam, đồng thời đề nghị những hành động cụ thể nhằm bảo vệ nạn nhân và buộc những người có trách nhiệm phải giải trình.

Lập trường của chúng tôi dựa trên hồ sơ công khai, các bản án đã được ghi nhận và những báo cáo của các tổ chức quốc tế. Trách nhiệm mà kháng thư này, đặt ra thuộc về bộ máy cầm quyền, cùng những người ban hành, thực hiện và dung túng chính sách đàn áp.

I. NHỮNG BẰNG CHỨNG KHÔNG THỂ BỎ QUA

nijopjojj[kp[kp[k.jpg

1. Đàn áp tiếp diễn ngay trong năm 2026

Trong thông cáo ngày 23 tháng 9 năm 2026, Human Rights Watch ghi nhận, Việt Nam giam giữ hơn 160 tù nhân chính trị; trong chín tháng đầu năm, các tòa án đã kết án ít nhất 28 nhà hoạt động, trong khi công an bắt thêm ít nhất 39 người, vì bị cáo buộc phê phán chính quyền hoặc liên hệ với các nhóm tôn giáo, chính trị không được nhà cầm quyền chấp nhận.

Những con số này cho thấy việc trừng phạt tiếng nói bất đồng, vẫn tiếp tục. Các cuộc đối thoại ngoại giao và những lời cam kết về nhân quyền, chưa tạo ra sự bảo vệ hữu hiệu cho người dân, thực hiện quyền tự do căn bản.

2. Tự do báo chí nằm trong nhóm cuối thế giới

Theo bảng xếp hạng tự do báo chí năm 2026 của Phóng Viên Không Biên Giới — RSF, Việt Nam đứng thứ 174, trên 180 quốc gia! và các vùng lãnh thổ. Đây là bằng chứng cụ thể về mức độ nghiêm trọng của tình trạng kiểm soát thông tin và hạn chế hoạt động báo chí.

Một nền báo chí bị buộc phục vụ quyền lực, sẽ khó thực hiện đầy đủ trách nhiệm giám sát quyền lực. Khi nhà báo độc lập, có thể bị truy tố vì công bố thông tin và phản biện ôn hòa, quyền được biết của toàn xã hội cũng bị xâm phạm.

3. Những bản án thể hiện cái giá của việc lên tiếng

•Trương Huy San, bút danh Huy Đức: bị tuyên án 30 tháng tù ngày 27 tháng 2 năm 2025 theo Điều 331 Bộ luật Hình sự. Ủy ban Bảo vệ Ký giả — CPJ — đã lên án việc kết án ông.

•Phạm Đoan Trang: bị kết án chín năm tù với cáo buộc “tuyên truyền chống Nhà nước”; RSF tiếp tục kêu gọi trả tự do cho bà.

•Nguyễn Lân Thắng: đang thụ án sáu năm tù; Cấn Thị Thêu và Trịnh Bá Tư: mỗi người bị kết án tám năm tù. Hồ sơ cập nhật tháng 9 năm 2026 của Human Rights Watch ghi nhận các trường hợp này trong chiến dịch đòi tự do cho tù nhân chính trị Việt Nam.

•Trịnh Bá Phương: theo Báo cáo Thế giới 2026 của Human Rights Watch, tháng 9 năm 2025 ông bị tuyên thêm 11 năm tù khi đang thụ án 10 năm.

Những người bị giam giữ có tên tuổi, gia đình và cuộc đời cụ thể. Mỗi bản án vì thực hiện quyền căn bản, còn gửi một lời đe dọa đến những người khác: lên tiếng có thể phải trả giá bằng nhiều năm tù.

II. NGHĨA VỤ NHÂN QUYỀN KHÔNG THỂ BỊ VÔ HIỆU HÓA BẰNG LUẬT TRONG NƯỚC

cc2b4de1-93f4-4491-9370-36bfb71aa492.png

Công ước Quốc tế về các Quyền Dân sự và Chính trị — ICCPR — bảo vệ quyền tự do ngôn luận tại Điều 19, quyền không bị bắt giữ tùy tiện tại Điều 9 và quyền được xét xử công bằng tại Điều 14. Điều 7 nghiêm cấm tra tấn và đối xử tàn ác, vô nhân đạo hoặc hạ nhục.

Công ước cho phép một số giới hạn đối với tự do biểu đạt, nhưng giới hạn phải được quy định bằng luật, phục vụ mục đích chính đáng và đáp ứng yêu cầu cần thiết. Việc viện dẫn “an ninh quốc gia” không tự động làm cho mọi biện pháp trừng phạt trở nên hợp pháp.

Phê phán chính quyền không đương nhiên là đe dọa an ninh quốc gia. Bảo vệ quyền lợi người dân, không đương nhiên là chống phá Nhà nước. Công bố thông tin bất lợi cho người cầm quyền, không đương nhiên là một tội phạm.

Chúng tôi đặc biệt phản đối việc sử dụng Điều 117 và Điều 331, để trừng phạt biểu đạt ôn hòa. Báo cáo chuyên đề tháng 4 năm 2025 của Human Rights Watch ghi nhận, ít nhất 124 người bị kết án theo Điều 331 trong giai đoạn từ năm 2018 đến tháng 2 năm 2025.

Từ những bằng chứng đó, chúng tôi nhận định việc đàn áp mang tính hệ thống: các quy định hình sự được sử dụng lặp đi lặp lại, để thu hẹp quyền phản biện và bảo vệ sự độc quyền chính trị.

Một bản án được ban hành theo luật trong nước, vẫn phải được xem xét về tính phù hợp với nghĩa vụ nhân quyền quốc tế. Quyền lực không thể tự tạo ra công lý, bằng cách hình sự hóa lời phê phán mình.

III. YÊU CẦU ĐỐI VỚI NHÀ CẦM QUYỀN CS VIỆT NAM

Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California yêu cầu:

1. Trả tự do ngay lập tức và vô điều kiện cho tất cả những người bị giam giữ, chỉ vì thực hiện ôn hòa quyền tự do ngôn luận, báo chí, tôn giáo, hội họp và lập hội; trong đó có Phạm Đoan Trang, Trương Huy San, Nguyễn Lân Thắng, Cấn Thị Thêu, Trịnh Bá Tư và Trịnh Bá Phương.

2. Chấm dứt truy tố biểu đạt ôn hòa; bãi bỏ Điều 331 và sửa đổi hoặc bãi bỏ những quy định tại Điều 117, cùng các điều luật khác, được sử dụng trái với chuẩn mực nhân quyền quốc tế.

3. Bảo đảm an toàn và quyền của người bị giam giữ: tiếp cận luật sư, chăm sóc y tế thích đáng, liên lạc với gia đình và quyền khiếu nại; nghiêm cấm tra tấn, ép cung, đe dọa và trả đũa.

4. Điều tra độc lập mọi cáo buộc tra tấn, hành hung và tử vong đáng ngờ trong nơi giam giữ; công bố kết quả, truy cứu trách nhiệm cá nhân và bảo vệ người làm chứng.

5. Chấm dứt sách nhiễu thân nhân và người hỗ trợ các nhà hoạt động; bảo đảm người đã ra tù, được thực hiện quyền công dân và sinh sống an toàn.

6. Cho phép các cơ chế nhân quyền quốc tế liên quan, tiếp cận thực chất, bao gồm khả năng trao đổi riêng tư với nạn nhân và thân nhân, không kèm đe dọa hoặc trả đũa.

IV. KÍNH ĐỀ NGHỊ BÀ NAVI PILLAY VÀ CỘNG ĐỒNG QUỐC TẾ HÀNH ĐỘNG


79f94cd3-f689-4332-90a3-c148f0ecb31e.png

Chúng tôi kính đề nghị Bà sử dụng tiếng nói và uy tín quốc tế để:

•Công khai kêu gọi trả tự do, cho những người bị giam giữ, vì biểu đạt và hoạt động ôn hòa.

•Đưa tình trạng nhân quyền Việt Nam, đến sự chú ý của các cơ chế Liên Hiệp Quốc có thẩm quyền.

•Vận động bảo vệ khẩn cấp những tù nhân, có sức khỏe suy yếu hoặc có nguy cơ bị ngược đãi.

Chúng tôi đồng thời kêu gọi Hoa Kỳ, Liên Âu, Canada, Úc, Nhật Bản và các đối tác của Việt Nam, đặt ra những yêu cầu nhân quyền cụ thể, có thời hạn và có thể kiểm chứng trong quan hệ ngoại giao, thương mại và an ninh.

Việc đánh giá tiến bộ phải dựa vào kết quả: người bị giam giữ được tự do, điều luật đàn áp được sửa đổi, luật sư được tiếp cận thân chủ và người dân được lên tiếng an toàn.

Chúng tôi đề nghị xem xét các biện pháp chế tài cá nhân, theo pháp luật hiện hành, khi có bằng chứng đáng tin cậy, về trách nhiệm trong những vi phạm nghiêm trọng.

Quan hệ hợp tác phải đi cùng trách nhiệm. Những lời hứa không được thực hiện, cần dẫn đến yêu cầu giải trình, thay vì một vòng đối thoại không có kết quả.

V. LỜI TUYÊN BỐ CỦA HỘI

d15684fd-1a33-4330-add7-350b185117e6.png

Hội Truyền Thông Người Việt Bắc California, cam kết tiếp tục thu thập và phổ biến thông tin có kiểm chứng; bảo vệ tiếng nói của nạn nhân; vận động ôn hòa và đồng hành với những người đấu tranh cho tự do, dân chủ và nhân quyền tại Việt Nam.

Chúng tôi khẳng định:

Tự do ngôn luận là quyền căn bản của con người, không phải đặc ân do nhà cầm quyền ban phát.

Nhà tù không thể thay thế lý lẽ. Kiểm duyệt không thể thay thế sự thật. Quyền lực không thể đứng trên phẩm giá con người.

Kính mong Bà Navi Pillay và cộng đồng quốc tế tiếp tục lên tiếng, để những người đang bị giam giữ vì lương tâm công chính, không bị bỏ quên sau song sắt, gông cùm và để các cam kết nhân quyền đối với người dân Việt Nam được thực hiện bằng hành động cụ thể.

Trân trọng,

THAY MẶT HỘI TRUYỀN THÔNG NGƯỜI VIỆT BẮC CALIFORNIA

Nhà Báo LVH.

AI Thay Đổi Hollywood. Sẽ tác động ra sao?






AI âm thầm thay đổi Hollywood: 
2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao?


Từ viết kịch bản, thiết kế bối cảnh đến trẻ hóa diễn viên và lồng tiếng, trí tuệ nhân tạo (AI) đang từng bước len vào nhiều công đoạn của ngành công nghiệp điện ảnh Hollywood, tạo nên nhiều thay đổi.

AI không còn là công nghệ thử nghiệm

AI tạo sinh đang dần trở thành một phần trong quy trình sản xuất nội dung. Theo BFI, khảo sát thực hiện với 65 lãnh đạo ngành truyền thông và giải trí tại Mỹ vào tháng 8/2024 cho thấy 49% cho biết tổ chức của họ đã sử dụng AI tạo sinh.

Tại Pháp, khảo sát của Trung tâm Điện ảnh quốc gia Pháp (CNC) với 794 biên kịch, nhà sản xuất, đạo diễn và quay phim cho thấy 40% từng sử dụng AI tạo sinh. Trong số những người đã sử dụng, 77% tiếp tục dùng công nghệ này ít nhất thỉnh thoảng.




Ứng dụng AI vào làm phim không còn xa lạ tại Hollywood (Ảnh: Spstudios).

Trong nghiên cứu công bố năm 2026, Công ty tư vấn quản lý và chiến lược kinh doanh toàn cầu hàng đầu thế giới McKinsey nhận định AI có thể tác động đến khoảng 20% tổng chi tiêu cho nội dung gốc trong vòng 5 năm tới.

Một ví dụ đáng chú ý là bộ phim Here (2024) của đạo diễn Robert Zemeckis, với sự tham gia của Tom Hanks và Robin Wright. Bộ phim sử dụng công nghệ của Metaphysic để hỗ trợ trẻ hóa khuôn mặt diễn viên, giúp họ thể hiện nhân vật qua nhiều giai đoạn tuổi tác. Công nghệ này cho thấy AI có thể thay đổi cách Hollywood xử lý những cảnh quay vốn đòi hỏi nhiều công đoạn hậu kỳ và kỹ xảo.

Các công cụ AI có thể hỗ trợ nhà làm phim hình dung bối cảnh, tạo storyboard (bảng phân cảnh), tìm kiếm ý tưởng hình ảnh, phân tích kịch bản hoặc chuẩn bị kế hoạch sản xuất, chỉnh sửa hình ảnh, tạo hiệu ứng, khôi phục hoặc thay đổi giọng nói, tạo phụ đề và bản địa hóa nội dung.

Theo McKinsey, những lãnh đạo trong ngành được tổ chức phỏng vấn ghi nhận mức tăng năng suất khoảng 5-10% ở một số quy trình cụ thể khi áp dụng AI.

AI âm thầm thay đổi Hollywood: 2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao? - 2

Bộ phim "Here" trẻ hóa nam diễn viên Tom Hanks bằng công nghệ AI (Ảnh: TriStar Pictures).

Hollywood vì thế có thể đứng trước sự thay đổi về cấu trúc chi phí. Một số công việc trước đây cần cả đội ngũ chuyên gia có thể được hỗ trợ hoặc tự động hóa một phần bằng phần mềm. Điều này đặc biệt đáng chú ý với những bộ phim có ngân sách lớn, đòi hỏi việc xử lý hậu kỳ và hiệu ứng hình ảnh kéo dài nhiều tháng.

Dù vậy, trang Deloitte cho biết, các hãng phim và truyền hình lớn tại Mỹ và Liên minh châu Âu chỉ dành dưới 3% ngân sách sản xuất cho công cụ AI tạo sinh trong năm 2025.

Con số này cho thấy tốc độ ứng dụng AI không đồng nghĩa với việc Hollywood sẵn sàng giao toàn bộ quy trình làm phim cho máy móc. 

Các ngôi sao Hollywood thay đổi cách nhìn về AI

Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, một số nghệ sĩ nổi tiếng cho rằng Hollywood cần tìm cách thích nghi thay vì cố gắng loại bỏ công nghệ này.

Tại cuộc họp báo trong khuôn khổ Liên hoan phim Cannes 2026 ở Pháp, khi được hỏi liệu ngành điện ảnh đã làm đủ để tự bảo vệ trước AI hay chưa, minh tinh Demi Moore trả lời rằng cô “nghiêng về phía nói rằng có lẽ là không”.

AI âm thầm thay đổi Hollywood: 2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao? - 3

Demi Moore học cách chung sống và thích nghi với AI (Ảnh: Getty).

Nữ diễn viên cho rằng AI đã hiện diện và ngành điện ảnh cần tìm cách làm việc cùng công nghệ thay vì đối đầu trực diện. “AI đã hiện hữu ở đây rồi. Vì vậy, chống lại nó là tham gia vào một cuộc chiến mà chúng ta chắc chắn sẽ thua”, Demi Moore chia sẻ.

Demi Moore đồng thời nhấn mạnh AI không thể thay thế trải nghiệm và cảm xúc của con người trong nghệ thuật. Theo cô, công nghệ có thể tạo ra nhiều khả năng mới nhưng không thể tái tạo nguồn gốc tinh thần của sáng tạo nghệ thuật.

Đạo diễn James Cameron cũng bày tỏ quan điểm về AI. Là cha đẻ của những siêu phẩm tỷ USD như Titanic hay Avatar, James Cameron được xem là một trong những nhà làm phim tiên phong về công nghệ tại Hollywood. Tuy nhiên, ông vẫn khẳng định AI không thể thay thế con người trong sáng tạo nghệ thuật.

AI âm thầm thay đổi Hollywood: 2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao? - 4

Đạo diễn James Cameron tin rằng AI không thể thay thế con người (Ảnh: Getty).

“Tôi không muốn AI viết kịch bản cho mình. Mỗi biên kịch giỏi đều có lăng kính riêng về thế giới, được hình thành từ kinh nghiệm sống. Đó là điều máy móc không thể có”, đạo diễn tài năng chia sẻ.

Dù vậy, ông không phủ nhận AI có thể hỗ trợ ngành công nghiệp điện ảnh ở khía cạnh kỹ thuật, đặc biệt trong việc giảm chi phí sản xuất cho các bộ phim bom tấn vốn tiêu tốn hàng trăm triệu USD.

Hollywood bắt đầu đặt ra “ranh giới” cho AI

Sự xuất hiện của AI còn buộc các tổ chức lớn của Hollywood phải điều chỉnh luật chơi. Với mùa giải Oscar lần thứ 99 (năm 2027), Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ quy định những vai diễn được xét tranh giải phải được con người thực hiện và có sự đồng thuận của họ.

AI âm thầm thay đổi Hollywood: 2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao? - 5

Hollywood đặt ra những quy định với việc ứng dụng AI vào làm phim (Ảnh: Mundoincrivelbr).

Đối với các hạng mục biên kịch, Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ cũng quy định kịch bản phải do con người viết. Đồng thời, viện có quyền yêu cầu thêm thông tin về cách AI được sử dụng và mức độ đóng góp của con người trong tác phẩm.

Giải Quả cầu vàng có cách tiếp cận linh hoạt hơn. Quy định mùa giải hiện hành cho phép sử dụng AI nếu sự chỉ đạo sáng tạo, phán đoán nghệ thuật và quyền tác giả của con người vẫn giữ vai trò chính.

Theo đó, các tác phẩm cũng phải khai báo việc sử dụng AI, trong khi những màn trình diễn được AI tạo ra ở mức thay thế đáng kể phần thể hiện của diễn viên sẽ không đủ điều kiện tranh giải diễn xuất.

Vấn đề gây tranh luận gay gắt nhất khi ứng dụng AI vào làm phim liên quan đến yếu tố con người. Thỏa thuận lao động năm 2023 giữa SAG-AFTRA và các hãng phim Hollywood đưa “digital replica” - bản sao kỹ thuật số của diễn viên - vào nhóm vấn đề cần được kiểm soát.

Theo các quy định của thỏa thuận, việc sử dụng bản sao kỹ thuật số của nghệ sĩ phải tuân thủ yêu cầu về sự đồng thuận và các điều kiện liên quan. Những câu hỏi lớn được đặt ra chính là: Nghệ sĩ được trả thù lao như thế nào, ai kiểm soát bản sao kỹ thuật số và hình ảnh đó có thể được sử dụng trong bao lâu?.

AI âm thầm thay đổi Hollywood: 2,32 triệu việc làm bị tác động ra sao? - 6

Cảnh đánh nhau của Tom Cruise và Brad Pitt do AI tạo ra từng khiến Hollywood xôn xao (Ảnh: X).

Trong lĩnh vực biên kịch, Hiệp hội Biên kịch Mỹ (WGA) cũng đưa AI vào thỏa thuận lao động năm 2023. Các quy định của WGA xác định AI không phải là một nhà biên kịch và đặt ra giới hạn đối với việc hãng phim yêu cầu biên kịch sử dụng AI trong công việc.

Theo Motion Picture Association (MPA), ngành điện ảnh và truyền hình Mỹ hỗ trợ khoảng 2,32 triệu việc làm, tạo ra 229 tỷ USD tiền lương và bao gồm hơn 122.000 doanh nghiệp. Đây là quy mô cho thấy bất kỳ thay đổi công nghệ lớn có thể tạo ra ảnh hưởng đáng kể đến thị trường lao động.

Trong nhiều thập kỷ, Hollywood từng đối mặt với nhiều cuộc cách mạng công nghệ như kỹ xảo số, CGI (công nghệ mô phỏng hình ảnh bằng máy tính dùng các phần mềm đồ họa để tạo ra hoặc chỉnh sửa hình ảnh) hay nền tảng streaming (phát sóng trực tuyến). Tuy nhiên, AI đang được xem là thách thức đặc biệt vì nó tác động trực tiếp đến yếu tố cốt lõi nhất của điện ảnh, đó chính là yếu tố con người.

Do vậy, điều khiến Hollywood lo lắng không chỉ là nguy cơ mất việc làm mà còn là khả năng đánh mất bản sắc sáng tạo. Nhiều chuyên gia nhận định cuộc tranh luận hiện nay không còn là “AI có nên tồn tại hay không”, mà là làm thế nào để công nghệ có thể hỗ trợ nghệ thuật thay vì thay thế nghệ sĩ.


TheoVogue/Reuters/Variety

Cuộc sống thi ca sưu tầm
Lê Tuấn

 



316 Câu thơ Lục Bát Khói Sương Qua Động Chều - Tế Luân

  Khói Sương Qua Động Chiều Chiều nghiêng xuống ngọn thông già Con chim thất lạc bay qua động chiều Em ngồi chải tóc dáng yêu Khói sương ...