CẢM XÚC THÁNG MƯỜI VÀ MÙA THU TRONG
THƠ CA
Tháng
mười đã trở về.
Mùa
thu dường như đã đi qua những ngày đầu tiên của sự dịu dàng để bước vào độ chín
mùi. Trời se lạnh hơn, những cơn gió heo may trở nên rõ rệt hơn, và trên những
con đường, lá vàng bắt đầu rơi xuống như những mảnh thời gian đang lặng lẽ đi
qua đời người.
Có
những mùa thu chỉ đến rồi đi.
Nhưng
cũng có những mùa thu ở lại trong ký ức một đời người.
Với
tôi, tháng mười không chỉ là tháng của mùa thu, của những buổi chiều nắng nhạt
và những cơn gió hanh hao. Tháng mười còn mang một dấu mốc rất riêng của đời
tôi: ngày 11 tháng 10 – ngày sinh của người phụ nữ mà tôi đã yêu thương và cùng
chung sống suốt bốn mươi năm qua. Đó là bà xã tôi.
Nàng
tên Thúy Dung, một người con gái Hà Nội.
Có
lẽ bởi vậy mà trong ký ức của tôi, mùa thu và người con gái Hà Nội ấy từ lâu đã
trở thành hai hình ảnh không thể tách rời.
Trong
văn học Việt Nam, mùa thu từ bao đời nay vẫn là một mùa đặc biệt.
Thu
không ồn ào như mùa hạ, không lạnh lẽo như mùa đông, cũng không rực rỡ như mùa
xuân. Thu đến rất nhẹ, nhưng lại dễ dàng chạm vào nơi sâu nhất của tâm hồn.
Một
chiếc lá rơi.
Một
làn gió heo may.
Một
buổi chiều nắng nhạt.
Một
dòng sông chậm lại.
Một
đám mây còn vương chút mùa hạ.
Tất cả những điều tưởng như rất bình thường
ấy, qua tâm hồn của thi nhân, lại trở thành thơ.
Đọc thơ thu của người xưa, ta bắt gặp một
mùa thu đầy cổ điển, trang nghiêm và tĩnh lặng. Đến thơ ca hiện đại, mùa thu lại
mang một sắc thái khác: gần gũi hơn, đời thường hơn, nhưng cũng nhiều suy tư
hơn.
Tôi
đặc biệt yêu những câu thơ, hiện đại
Bỗng
nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
(Sang
thu. Tác giả Hữu Thỉnh)
Chỉ
một làn hương ổi trong gió, một chút sương chùng chình trước ngõ, vậy mà cả mùa
thu như hiện ra trước mắt.
Lá Đỏ
Gió thu về lá
rơi
Mưa tháng mười
nhẹ bay
Lá vàng, nâu,
chen đỏ
Hồn thu thấm men
say.
Trời hôm nay mưa
bụi
Lá nằm ướt thân
cây
Trông như ai
trải thảm
Đón bước em gót
hài.
Mùa này thương
lá rụng
Hương thu thấm
giọt sầu
Đường chiều xào
xạc lá
Như lời tình gọi
nhau.
Em ngẩn ngơ hỏi
đời
Mùa thu nào than
thở
Hỏi thăm chiếc
lá rơi
Tình yêu nào bỏ ngỏ.
Em đi dưới chòm
lá
Tháng mười cơn
mưa phùn
Hỏi thăm hồn
tảng đá
Hồn thu lòng có
rung.
Thu khoác màu áo
mới
Áo em vàng gió
bay
Chiếc lá đỏ rơi
xuống
Em cầm thu trên
tay.
Tế Luân
Viết cho mùa lá
đỏ
Mùa thu không chỉ được nhìn bằng đôi mắt.
Thu còn được cảm nhận bằng một tâm hồn biết lắng nghe những chuyển động rất nhỏ
của đất trời.
Và
có lẽ, cũng chính vì thế mà mùa thu thường làm con người nhớ đến những gì đã đi
qua.
Nhớ
một quê nhà.
Nhớ
một con phố.
Nhớ
một người.
Nhớ
một thời tuổi trẻ.
Hay
đơn giản chỉ là nhớ chính mình của những năm tháng xa xôi.
Mỗi khi bước vào tháng Mười trong năm, tôi
lại nghĩ nhiều hơn về mùa thu. Bởi tháng Mười của tôi có một ngày đặc biệt. Ngày
11 tháng 10. Ngày sinh của Thúy Dung. Của người vợ thân yêu của tôi.
Người con gái Hà Nội ấy đã bước vào cuộc đời
tôi và ở lại với tôi suốt bốn mươi năm qua. Bốn mươi năm – một con số đủ dài để
người ta đi qua những mùa xuân, những mùa hạ, những mùa thu và những mùa đông của
một đời người.
Có những năm tháng chúng tôi đi qua bằng
niềm vui. Cũng có những năm tháng đi qua bằng những nhọc nhằn, mất mát và thử
thách.
Nhưng sau cùng, điều còn lại không phải là
những gì đã mất, mà là một người vẫn còn ngồi bên cạnh mình.
Tình yêu của tuổi trẻ thường được đo bằng
những rung động.
Tình yêu của tuổi già đôi khi chỉ còn được
đo bằng một điều rất giản dị:
Sau bao nhiêu năm, người ấy vẫn còn ở bên
cạnh.
Có lẽ đó mới là sự thủy chung đẹp nhất của
một cuộc đời.
Bốn mươi năm sống cùng nhau, tôi hiểu rằng
tình yêu không phải lúc nào cũng là những lời ngọt ngào. Có những lúc tình yêu
chỉ là một bữa cơm chờ nhau, một tiếng gọi khi người kia đau bệnh, một ánh mắt
nhìn nhau trong im lặng, hay một bàn tay vẫn tìm thấy bàn tay kia giữa những
tháng năm đã nhiều đổi thay.
Và
càng đi về phía cuối con đường, người ta càng hiểu rằng:
Được
cùng một người đi hết một mùa thu của đời mình, đã là một hạnh phúc rất lớn.
Thúy Dung sinh ra ở Hà Nội – nơi mùa thu từ
lâu đã trở thành một phần của ký ức và thi ca. Hà Nội mùa thu có những con đường
đầy lá vàng, có Hồ Tây trong sương sớm, có những buổi chiều gió heo may len qua
từng hàng cây, có hương cốm mới, có những khoảng trời xanh trong đến lạ.
Và có lẽ, người con gái Hà Nội cũng mang
trong mình một chút gì đó của mùa thu.
Dịu
dàng.
Sâu
lắng.
Kín
đáo.
Và
đôi khi rất khó hiểu.
Nhưng
chính những điều ấy lại khiến một người đàn ông có thể yêu một người phụ nữ suốt
bốn mươi năm mà vẫn còn muốn viết cho nàng một bài thơ vào ngày sinh nhật.
Bởi vì tình yêu thật sự không phải là khi ta
đã hiểu hết về một người.
Mà là khi đã đi cùng nhau rất lâu, hiểu được
những vui buồn của nhau, nhìn thấy những đổi thay của nhau, mà vẫn muốn nói: Anh
thương em.
Tháng mười năm nay, tôi không muốn tặng em
một món quà đắt tiền.
Tôi chỉ muốn tặng em một bài thơ. Bởi thơ
có thể giữ lại những điều mà thời gian không thể giữ. Một ngày sinh nhật rồi sẽ
qua. Một mùa thu rồi sẽ qua.
Những
chiếc lá rồi sẽ rơi. Mái tóc rồi sẽ bạc.
Nhưng nếu một bài thơ còn ở lại, thì tình
yêu của chúng ta cũng sẽ còn một nơi để trú ngụ.
Và
tôi muốn đặt tình yêu bốn mươi năm ấy vào những câu thơ này, như một lời chúc mừng
sinh nhật dành cho người con gái Hà Nội mà tôi đã thương yêu suốt một đời.
THÁNG MƯỜI SINH
NHẬT EM
Thương tặng Thúy Dung – người con gái
Hà Nội,
sinh ngày 11 tháng 10
Kỷ niệm 40 năm tình nghĩa vợ chồng
Tháng Mười trở gió heo may,
Lá vàng theo gió phủ đầy lối xưa.
Hà Nội còn một chiều mưa,
Trong em còn cả ngày chưa phai nhòa.
Ngày xưa em bước vào đời,
Mang theo hương cốm, mang trời thu sang.
Mắt em một thoáng dịu dàng,
Để anh thương nhớ ngỡ ngàng từ đây.
Bốn mươi năm một vòng quay,
Bao mùa lá rụng, bao ngày đi qua.
Có khi đời lắm phong ba,
Có khi nước mắt chan hòa niềm đau.
Nhưng rồi sau những bể dâu,
Vẫn còn em đó bên nhau cuối đời.
Tóc em nay đã phai rồi,
Tóc anh cũng bạc giữa trời tháng năm.
Nếu mai đi hết trăm năm,
Anh xin giữ lại tháng Mười năm nao.
Giữ ngày em bước vào đời,
Giữ ngày sinh nhật một người anh thương.
Tháng Mười nghiêng xuống con đường,
Lá vàng chạm nhẹ bên vườn chiều thu.
Tay buông mở lối sương mù,
Mà sao thương nhớ mùa thu năm nào?
Chúc em sinh nhật ngọt ngào,
Chúc em thêm những lối vào bình yên.
Đời người như một con thuyền,
Đi qua sóng gió mới nên nghĩa tình.
Bốn mươi năm – một bóng hình,
Một đời thương nhớ, một tình yêu thương.
Mai này dù có vô thường,
Anh xin vẫn giữ con đường có em.
Tháng Mười, tờ lịch muốn xem,
Mỗi năm anh viết tên em lặng thầm.
Cho dù mái tóc hoa râm,
Đêm đêm vẫn đốt hương trầm mộng du.
Em là thiếu nữ mùa thu,
Hồ Gươm năm ấy sương mù mênh mông.
Nằm trong ký ức hư không,
Bốn mươi năm mối tình nồng nổi trôi.
Tháng Mười sinh nhật em tôi,
Viết bài thơ nhỏ, một đời yêu thương.
Thúy Dung ơi! Một con đường,
Mà anh đã bước cùng em cuối đời.
Thúy Dung, người của tháng Mười,
Cảm ơn em đã một đời bên anh.
Tế Luân
Bài thơ viết tặng vợ hiền Thúy Dung
Viết Xong
Thành phố Milpitas 10-05-26
THE EMOTIONS OF OCTOBER AND AUTUMN
IN POETRY
October has arrived.
Autumn seems to have passed beyond its first tender days and entered the
fullness of its maturity. The air grows cooler, the crisp autumn breezes become
more pronounced, and along the streets, golden leaves begin to fall like
fragments of time quietly passing through our lives.
Some autumns come and go.
But others remain in our memories for a lifetime.
For me, October is more than a month of autumn, of afternoons bathed in
fading sunlight and winds that carry a touch of dryness and melancholy. October
also marks a deeply personal moment in my life: October 11, the birthday of the
woman I have loved and shared my life with for forty years. She is my wife.
Her name is Thúy Dung, a woman from Hanoi.
Perhaps that is why, in my memory, autumn and that woman from Hanoi have
long become two inseparable images.
In Vietnamese literature, autumn has always held a special place.
Autumn is neither as boisterous as summer, nor as cold as winter, nor as
radiant as spring. It arrives quietly, yet has a remarkable way of touching the
deepest recesses of the human soul.
A falling leaf.
A crisp autumn breeze.
An afternoon of fading sunlight.
A river flowing more slowly.
A cloud still carrying a trace of summer.
All these seemingly ordinary things, when passing through the soul of a
poet, are transformed into poetry.
When we read the autumn poems of earlier generations, we encounter an
autumn that is classical, dignified, and still. In modern poetry, autumn takes
on a different character: more intimate, closer to everyday life, yet filled
with deeper reflection.
I have a particular fondness for these lines from a modern Vietnamese
poem:
Suddenly, I
recognize the scent of guava,
Wafting through the chilly breeze.
Mist lingers hesitantly by the gate.
It seems that autumn has arrived.
— “As Autumn Comes” (Sang Thu)
By Hữu Thỉnh
With nothing more than the fragrance of guava carried on the breeze and a
veil of mist lingering hesitantly outside the gate, the entire season of autumn
appears before our eyes.
RED LEAVES
The autumn wind begins to blow,
October rain falls soft and slow.
Golden, brown, and crimson leaves,
Autumn's spirit stirs and weaves.
Today the sky is veiled in drizzle,
Wet leaves cling to branches still.
As though someone had spread a carpet,
Welcoming your graceful steps upon it.
This season, fallen leaves touch my heart,
Autumn's fragrance and sorrow never part.
Leaves rustle along the evening street,
Like words of love where two hearts meet.
You stand bewildered, questioning life:
What autumn laments in the fading light?
You ask the falling leaves above,
What unfulfilled dreams remain of love?
You walk beneath the canopy of leaves,
While October's fine rain drifts through the trees.
You ask the ancient stone, so still,
Does autumn stir your heart at all?
Autumn wears a garment fresh and new,
Your golden dress sways in the wind's soft hue.
A crimson leaf comes drifting down,
You hold autumn in your hands, a treasure found.
Tế Luân
Written for the Season of Red Leaves
Autumn is not seen through the eyes alone. It is also felt by a soul that
knows how to listen to the slightest movements of the earth and sky.
Perhaps this is precisely why autumn so often awakens memories of things
that have passed.
The memory of one's homeland.
The memory of a familiar street.
The memory of someone dear.
The memory of youth.
Or simply the memory of who we once were, in those distant years.
Whenever October returns, I find myself thinking more deeply about
autumn. For my October holds one very special day: October 11, the birthday of
Thúy Dung, my beloved wife.
That woman from Hanoi entered my life and has remained by my side for the
past forty years. Forty years—a span of time long enough to carry two people
through the springs, summers, autumns, and winters of a lifetime.
Some of those years were filled with joy. Others were marked by hardship,
loss, and trials.
Yet in the end, what remains is not everything we have lost, but the
person who is still sitting beside us.
The love of youth is often measured by the intensity of emotion.
The love of old age, at times, can be measured by something very simple:
After all these years, that person is still by your side.
Perhaps this is the most beautiful form of fidelity a lifetime can offer.
After forty years of living together, I have come to understand that love
is not always expressed through sweet words. Sometimes, love is simply a meal
kept warm while waiting for the other to come home; a worried call when one's
partner falls ill; a glance exchanged in silence; or a hand that still finds
the other hand amid the many changes that time brings.
And the farther we travel toward the end of life's road, the more deeply
we come to understand this truth:
To share the autumn of one's life with the same person, all the way to
the end, is already a profound happiness.
Thúy Dung was born in Hanoi, a city where autumn has long been woven into
the fabric of memory and poetry. Hanoi in autumn has streets carpeted with
golden leaves, and West Lake, with its clear waters reflecting...
OCTOBER, YOUR
BIRTHDAY
Dedicated with love to Thúy Dung —
the daughter of Hanoi,
born on October 11,
in celebration of forty years of married life and devotion.
October winds begin to blow,
Golden leaves drift where old pathways go.
Hanoi still holds a rainy day,
Within your heart, its memories never fade away.
Long ago, you entered my life,
Bringing the scent of young green rice,
Bringing autumn skies so blue,
And all the tenderness I found in you.
One fleeting glance, so soft, so kind,
Awakened a love I could never leave behind.
From that moment, through the years,
You became my wonder, my joy, my dearest.
Forty years have turned their wheel,
So many fallen leaves, so much time to feel.
Life has known its storms and strife,
And tears have mingled with the pain of life.
Yet after all that life has swept away,
You are still beside me, here to stay.
Your hair has slowly lost its hue,
And silver strands have touched my hair, too.
If someday we reach the end of time,
I shall keep that October of yours and mine.
I shall keep the day you came into my life,
And the birthday of my beloved wife.
October leans across the street,
Golden leaves touch the autumn garden, soft and sweet.
Our hands once opened paths through mist,
Why does that autumn still linger in my heart like this?
May your birthday bring you tender days,
May peaceful paths unfold before your gaze.
A human life is like a boat at sea,
Through storm and wave, love finds its destiny.
Forty years — one cherished face,
A lifetime of love no years erase.
And should tomorrow bring life's change,
I shall keep walking the road where you remain.
October turns its calendar page,
Each year, your name I write in silence, as an offering of age.
Though our hair has turned to silver gray,
Each night, incense burns as dreams drift far away.
You are the maiden of autumn's grace,
That year, Hoan Kiem Lake lay veiled in mist, a dreamlike place.
You dwell in memories, beyond time's flow,
Where forty years of love still burn and glow.
October, your birthday, my love,
A little poem from a heart that knows no end thereof.
Thúy Dung, my dear, one road, one destiny,
A road I have walked with you, faithfully.
Thúy Dung, beloved of October,
Thank you for staying by my side,
Through all the years of our lives.
Louis Tuấn Lê
Written for my beloved wife, Thúy Dung
Completed in Milpitas, California
October 10, 2026
