NHỮNG BÀI THƠ TÌNH HAY NHẤT MỌI THỜI ĐẠI - Duyên Nợ Một Đời - Tế Luân

 

NHỮNG BÀI THƠ TÌNH

HAY NHẤT MỌI THỜI ĐẠI

Tùy bút

Louis Tuấn Lê – Tế Luân

 

Một buổi chiều, tôi ngồi trước chiếc laptop, chợt tự hỏi: Những bài thơ tình yêu nào được xem là hay nhất mọi thời đại?

Tôi mở Google và gõ câu hỏi ấy.

Chỉ trong vài giây, màn hình hiện ra rất nhiều trang giới thiệu những bài thơ tình nổi tiếng của các thi sĩ trên thế giới. Mỗi tác giả có một cách yêu, một cách nhớ, một cách đau và một cách nhìn khác nhau về tình yêu.

Tất cả những bài thơ viết về tình yêu, đều có một ý nghĩa đó là:

1-    Giải tỏa và nuôi dưỡng cảm xúc: Thơ tình giúp con người bày tỏ những

rung động, nỗi nhớ, niềm hạnh phúc hay nỗi buồn khi yêu mà đôi khi lời nói thường không diễn tả hết.

2-    Lưu giữ kỷ niệm: Mỗi vần thơ là một nốt nhạc thời gian, ghi lại dấu ấn

của một giai đoạn yêu thương, dù êm đềm hay sóng gió.

3-    Kết nối tâm hồn đồng điệu: Thơ tình chạm đến trái tim người đọc, giúp

những ai đang yêu thấy mình trong đó và tìm được sự đồng cảm và chia sẻ.

Tôi đọc và chợt nhận ra: tình yêu của con người tuy muôn hình vạn trạng, nhưng cuối cùng vẫn thường quay về với những điều rất giản dị

Yêu, nhớ, chờ đợi, chia lìa và mong được ở bên nhau.

 

Tôi bắt đầu đọc.

EM BẢO ANH ĐI ĐI

Tác giả: Silva Kaputikian

Em bảo: “Anh đi đi
Sao anh không đứng lại?”

Em bảo: “Anh đừng đợi”
Sao anh vội về ngay?

Lời nói thoảng gió bay
Đôi mắt huyền đẫm lệ
Mà sao anh dại thế
Không nhìn vào mắt em.

Một vài câu thơ ngắn, nhưng phía sau lời nói lại là cả một thế giới của tình yêu. Miệng bảo người ta đi, nhưng đôi mắt lại muốn người ta ở lại.

Có những lúc trong tình yêu, điều con người nói ra không phải là điều trái tim muốn nói.

Tôi đọc tiếp.

MỘT CHÚT TÊN TÔI ĐỐI VỚI NÀNG

Aleksandr Pushkin

Một chút tên tôi đối với nàng
Sẽ chìm như tiếng sóng buồn tan
Âm thầm mòn mỏi bên bờ vắng,
Như tiếng đêm thâu lạc giữa ngàn.

Và rồi tôi gặp một trong những bài thơ tình nổi tiếng nhất của thi hào Nga Aleksandr Pushkin:

TÔI YÊU EM

Tôi yêu em: đến nay chừng có thể,
Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai.
Nhưng không để em bận lòng thêm nữa,
Hay hồn em phải gợn bóng u hoài.

Tình yêu trong Pushkin không phải là sự chiếm hữu. Yêu, nhưng không

muốn người mình yêu phải đau khổ vì mình. Đó là một thứ tình yêu biết tự kiềm chế, biết hy sinh và biết lùi lại khi cần thiết.

 

Riêng tại Việt Nam, thơ tình lại càng phong phú. Có quá nhiều bài thơ hay đến mức tôi không biết phải chọn bài nào. Tôi chỉ xin nhắc đến một vài tác phẩm tiêu biểu.

BIỂN – XUÂN DIỆU

Một tình yêu mãnh liệt, thiết tha và đầy khát khao hòa quyện:

Anh không xứng là biển xanh
Nhưng anh muốn em là bờ cát trắng
Bờ cát dài phẳng lặng
Soi ánh nắng pha lê...

Ở Xuân Diệu, tình yêu thường mang theo sức nóng của tuổi trẻ, sự khát khao được gần gũi và hòa nhập vào nhau.

GHEN – NGUYỄN BÍNH

Cô nhân tình bé của tôi ơi!
Tôi muốn môi cô chỉ mỉm cười
Những lúc có tôi và mắt chỉ...
Nhìn tôi những lúc tôi xa xôi.

Một chút ghen tuông, một chút ích kỷ rất con người. Nhưng chính vì thế mà tình yêu trở nên gần gũi và chân thật.

THUYỀN VÀ BIỂN – XUÂN QUỲNH

Em sẽ kể anh nghe
Chuyện con thuyền và biển:
“Từ ngày nào chẳng biết
Thuyền nghe lời biển khơi...”

Xuân Quỳnh dùng hình ảnh thuyền và biển để nói về tình yêu. Một tình yêu thủy chung, sâu sắc, luôn gắn với nỗi nhớ và khát vọng được thuộc về nhau.

ĐÂY THÔN VĨ DẠ – HÀN MẶC TỬ

Sao anh không về chơi thôn Vĩ?
Nhìn nắng hàng cau nắng mới lên.
Vườn ai mướt quá, xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền.

Một bài thơ vừa đẹp vừa buồn, vừa thực vừa mộng. Đằng sau cảnh sắc của Huế là một tâm hồn khao khát tình yêu, khao khát sự sống nhưng luôn cảm thấy một khoảng cách xa xôi giữa mình và người mình yêu.

Đọc quá nhiều, tôi càng khó lựa chọn.

Cuối cùng, tôi lại quay sang hỏi ChatGPT:

“Những bài thơ tình yêu hay nhất mọi thời đại là những bài nào?”

Câu trả lời đưa tôi đến với một bài thơ mà tôi đặc biệt chú ý.

WHEN YOU ARE OLD

W. B. Yeats

When you are old and grey and full of sleep,
And nodding by the fire, take down this book,
And slowly read, and dream of the soft look
Your eyes had once, and of their shadows deep;

How many loved your moments of glad grace,
And loved your beauty with love false or true,
But one man loved the pilgrim soul in you,
And loved the sorrows of your changing face;

And bending down beside the glowing bars,
Murmur, a little sadly, how Love fled
And paced upon the mountains overhead
And hid his face amid a crowd of stars.

W.B.Yeats

KHI EM GIÀ (bản dịch ChatGPT)

W. B. Yeats

Khi em già, tóc bạc, mi mắt nặng buồn,
Ngồi gật gù bên ánh lửa hồng,
Hãy lấy cuốn sách ngày xưa xuống,
Chậm rãi đọc, rồi nhớ ánh nhìn dịu dàng
Mà đôi mắt em từng có,
Cùng những chiều sâu thăm thẳm trong hồn.

Biết bao người từng yêu
Những phút giây em rạng ngời duyên dáng,
Từng yêu vẻ đẹp của em
Bằng tình yêu chân thật hay dối gian.
Nhưng chỉ một người
Yêu tâm hồn lữ khách trong em,
Và yêu cả những nỗi buồn
Trên khuôn mặt em đổi thay theo năm tháng.

Rồi cúi xuống bên lò sưởi đang cháy đỏ,
Em hãy khẽ thì thầm, hơi buồn một chút,
Rằng Tình Yêu đã ra đi,
Đã bước trên những đỉnh núi xa xôi,
Và giấu khuôn mặt mình
Giữa một trời đầy những vì sao.

W. B. Yeats

Khi Em Già. Yeats tưởng tượng một ngày người phụ nữ mình yêu đã già, tóc bạc và ngồi bên bếp lửa. Nàng sẽ mở lại cuốn sách cũ và nhớ về tuổi trẻ của mình. Đã có biết bao người từng yêu vẻ đẹp của nàng.

Nhưng:

“But one man loved the pilgrim soul in you.”

Chỉ một người yêu “tâm hồn lữ hành” trong nàng.

Và người ấy còn yêu cả những nỗi buồn in dấu trên khuôn mặt đã đổi thay theo năm tháng. Đây là điều làm tôi xúc động. Bởi tình yêu thật sự không chỉ yêu một khuôn mặt trẻ đẹp.

Tình yêu trưởng thành là yêu cả những dấu vết mà thời gian để lại trên người mình yêu.

 

TÌNH GIÀ – PHAN KHÔI

Nếu Yeats nhìn tình yêu từ phía tương lai, thì Phan Khôi lại nhìn tình yêu từ phía quá khứ.

Hai mươi bốn năm xưa, một đêm vừa gió lại vừa mưa,
Dưới ngọn đèn mờ, trong gian nhà nhỏ,

hai cái đầu xanh kề nhau than thở:
"Ôi đôi ta, tình thương nhau thì vẫn nặng,

mà lấy nhau hẳn đà không đặng;
Để đến nỗi tình trước phụ sau, chi cho bằng sớm liệu mà buông nhau!"
"Hay! Nói mới bạc làm sao chớ! Buông nhau làm sao cho nỡ?
Thương được chừng nào hay chừng nấy,

chẳng qua ông Trời bắt đôi ta phải vậy!
Ta là nhân ngãi, đâu có phải vợ chồng mà tính việc thủy chung?"
Hai mươi bốn năm sau, tình cờ đất khách gặp nhau;
Đôi cái đầu đều bạc. Nếu chẳng quen lung, đố có nhìn ra được!
Ôn chuyện cũ mà thôi.

Liếc đưa nhau đi rồi! con mắt còn có đuôi!

Phan Khôi

 

Bài thơ nói lên tâm trạng. Hai người từng yêu nhau nhưng không thể

lấy nhau. Hai mươi bốn năm sau, họ tình cờ gặp lại. Cả hai đều đã bạc đầu.

Và bài thơ kết thúc bằng ba câu nổi tiếng:

Ôn chuyện cũ mà thôi.
Liếc đưa nhau đi rồi,
Con mắt còn có đuôi.

Tôi đặc biệt thích câu: con mắt còn có “đuôi”.

Họ đã nói chuyện cũ. Họ đã quay đi. Nhưng ánh mắt vẫn còn một chút

gì đó ngoái lại. Chỉ một chữ mà mở ra cả một đời tình cảm.

Tình yêu chưa chết. Nó chỉ không còn cần phải nói thành lời.

 

Tôi đã đọc Yeats. Đọc Phan Khôi.

Tôi chợt nghĩ: Nếu những thi sĩ ấy viết về tình yêu của họ, tại sao tôi không viết về tình yêu của chính mình?

Và thế là tôi viết tình yêu của tôi qua bài thơ Duyên Nợ Một Đời.

 

DUYÊN NỢ MỘT ĐỜI

Đây không phải là một bài thơ tình bắt đầu trong hoa mộng. Nó bắt đầu trong một giai đoạn rất đen tối của Sài Gòn sau những năm 1975.

Tôi là một người tù cải tạo vừa trở về. Cuộc sống của tôi lúc ấy gần như bắt đầu lại từ con số không. Không việc làm, không tiền bạc, không biết tương lai sẽ đi về đâu. Những người từng có một cuộc sống bình thường bỗng trở thành những con người đứng bên lề xã hội.

Đó là một thời kỳ mà nhiều người chỉ nghĩ đến việc làm sao để tồn tại, làm sao để tìm một con đường ra khỏi hoàn cảnh bế tắc. Trong những cuộc gặp gỡ, câu chuyện vượt biên thường trở thành đề tài quen thuộc.

Tôi cũng không biết ngày mai của mình sẽ như thế nào. Tôi sống nhờ căn nhà của mẹ. Cơm không đủ no, áo không đủ ấm. Một tương lai mịt mù.

Và chính trong hoàn cảnh ấy, một tình yêu đã đến.

Không tiền bạc.

Không có địa vị.

Không có tương lai sáng sủa để hứa hẹn.

Không có gì để làm điều kiện cho một cuộc hôn nhân.

Chỉ có hai con người gặp nhau và thương nhau. Thúy Dung đến nhà tôi qua sự quen biết với cô em gái tôi. Cuộc gặp gỡ ban đầu rất bình thường.

Nhưng đôi khi những điều làm thay đổi cả cuộc đời lại bắt đầu bằng một cuộc gặp gỡ rất bình thường như thế.

Rồi những lần gặp nhau tiếp theo đưa chúng tôi đến gần nhau hơn.

Tôi không biết đó là tình yêu hay định mệnh. Có lẽ là cả hai.

Chúng tôi tiến đến hôn nhân. Một đám cưới nhỏ được tổ chức tại nhà. Nghèo nàn và đơn sơ. Nhưng đầy ắp ân tình.

        Hình chụp- Nụ hôn đầu tiên

Thúy Dung đã chọn tôi trong lúc tôi gần như chẳng có gì để trao cho nàng ngoài tình yêu.

Khi nhiều người nhìn vào hoàn cảnh của tôi để quay lưng, nàng lại nhìn vào con người tôi để ở lại.

Có lẽ đó chính là duyên nợ. Và hơn bốn mươi năm sau, tôi vẫn nghĩ mình đã may mắn gặp được người phụ nữ ấy.

Đó là câu chuyện đã hình thành bài thơ Duyên Nợ Một Đời

DUYÊN NỢ MỘT ĐỜI

 

Hơn bốn mươi năm ngày xưa,
Một ngày mưa nắng vẫn chưa phai mờ.
Cư xá nghèo nét hoang sơ,
Em từ đâu đến, sợi tơ đan tình.

 

Em duyên dáng, em lặng thinh,
Mà thương anh, bởi nợ mình gặp nhau.
Anh người lính chiến thương đau,
Giữa hai chiến tuyến, cách nhau một đời.

 

Phù suy, phù thịnh ở đời,
Mấy ai thương kẻ một thời tù lao?
Không tiền, không việc, lao đao,
Tương lai mù mịt, biết vào đâu đây?

 

Người đời chạy theo vận may,
Theo người quyền thế, theo ngày phù vinh.
Riêng em vẫn chọn cho mình,
Chọn người tay trắng, chọn tình gian truân.

 

Thương nhau, đâu phải ngại ngần,
Chẳng qua trời bắt một lần thử nhau.
Sao còn buộc mối duyên đầu,
Mặc cho vạn nẻo bể dâu cuộc đời?

 

Thế rồi mới hiểu chữ người:
Tình là duyên nợ một đời chẳng xa.
Bốn mươi năm đã đi qua,
Thương em đến tận tuổi già vẫn thương.

 

Em như thánh nữ đoan trinh
Anh xin cúi xuống giữ tình thủy chung.
Dẫu cho sông cạn núi cùng,
Ơn em, anh nguyện trùng phùng bên em.

 

Bốn mươi năm vẫn êm đềm,
Quê người đất khách, bên em một đời.
Đôi mái đầu trắng như vôi
Đêm đêm chụm lại, nghe đời trôi qua.

 

Tình xưa vẫn đượm như hoa,
Già bên nhau, vẫn đậm đà nghĩa duyên.
Ngọt như hương vị cõi thiền,
Hồn em vẫn sáng soi miền anh đi.

 

Nếu đời còn một điều gì,
Thì xin giữ trọn, xuân thì đã trao
Mai này tóc bạc tuổi cao
Chúng mình hai đứa ngọt ngào bên nhau.

 

Tế Luân

 

KHI TÌNH YÊU TRỞ THÀNH ÂN NGHĨA

Viết xong bài thơ, tôi ngồi đọc lại. Tôi chợt nhận ra tình yêu của mình đã đi qua một hành trình rất dài. Ngày trẻ, tình yêu là sự rung động. Sau đó là sự hy sinh. Rồi đến những năm tháng cùng nhau chịu đựng. Và hôm nay, khi cả hai đã có mái đầu bạc trắng, tình yêu ấy đã trở thành ân nghĩa.

Tôi nghĩ: Tình yêu đến với chúng tôi qua ba yếu tố:

Tình yêu → Duyên nợ → Ân nghĩa.

Tình yêu có thể bắt đầu từ một ánh mắt. Duyên nợ có thể bắt đầu từ một cuộc gặp gỡ. Nhưng ân nghĩa chỉ được tạo nên bởi những năm tháng cùng nhau đi qua cuộc đời.

Yeats viết về một người phụ nữ khi nàng già.

Phan Khôi viết về hai người yêu nhau sau hai mươi bốn năm gặp lại.

Còn tôi viết về người phụ nữ đã chọn tôi khi tôi đang ở vào một trong những đoạn đời đen tối nhất.

Đó là điều tôi biết ơn nhất. Bởi vậy, sau hơn bốn mươi năm, tôi không còn muốn nói với nàng những lời quá lớn lao. Tôi chỉ muốn nói một điều rất đơn giản:

Ngày ấy em đã chọn anh.

Và cho đến hôm nay, anh vẫn biết đó là một trong những lựa chọn đẹp

nhất của đời mình. Có lẽ đó chính là tình yêu.

Không cần giàu sang.

Không cần danh vọng.

Không cần một tương lai được bảo đảm.

Chỉ cần hai người vẫn còn muốn ở bên nhau khi cuộc đời đã đi qua gần hết một vòng. Và đến cuối cùng, tôi hiểu:

Một bài thơ tình hay là bài thơ chạm đến cảm xúc chân thật nhất của trái tim và đọng lại những dư âm dài lâu, làm người đọc xúc động.

Nhưng một cuộc đời sống trọn vẹn với tình yêu mới chính là bài thơ tình đẹp nhất vì tình yêu chân thật không nằm trên những trang giấy vô tri mà hiện hữu qua từng nhịp thở, hành động và sự hy sinh của đôi tình nhân trong thực tế. Đó mới là bài thơ tình yêu đẹp nhất

 

Tế Luân

8-28-2026

Vợ chồng chúng tôi

Hình vợ tôi, ngày đám cưới

Gia đình con gái lớn

Gia đính chúng tôi chụp ngày Tết Việt Nam

Gia đình con trai

    5 người cháu, 3 cháu ngoại và 2 cháu nội

Bản dịch của ChatGPT

 

 

THE GREATEST LOVE POEMS OF ALL TIME

A Literary Reflection

Louis Tuấn Lê – Tế Luân

 

One afternoon, I was sitting in front of my laptop when I suddenly asked myself: Which love poems are considered the greatest of all time?

I opened Google and typed in that very question.

Within just a few seconds, the screen filled with countless pages introducing famous love poems by poets from around the world. Each poet had a different way of loving, a different way of remembering, a different way of suffering, and a different perspective on love.

All poems written about love seem to share one essential meaning:

1.     Releasing and nurturing emotions: Love poetry allows people to express their feelings, longing, happiness, or sadness in love—emotions that ordinary words sometimes cannot fully convey.

2.     Preserving memories: Each line of poetry is a note in the music of time, recording the imprint of a particular chapter of love, whether peaceful or stormy.

3.     Connecting kindred souls: Love poetry touches the hearts of readers, allowing those who are in love to see themselves within the verses and find empathy and understanding.

As I read, I suddenly realized that although human love takes countless forms, in the end it often returns to the simplest things:

To love, to remember, to wait, to part, and to long to be together.

I began to read.

YOU TELL ME TO GO

Author: Silva Kaputikian

You say, “Go away,
Why don’t you stay?”

You say, “Don’t wait for me,”
So why do you hurry away?

Your words drift away like the wind,
Your dark eyes fill with tears,
And yet, how foolish you are—
Why don’t you look into my eyes?

Just a few short lines of poetry, yet behind those words lies an entire world of love. Her lips tell him to leave, while her eyes are silently asking him to stay.

There are moments in love when what we say aloud is not what our hearts truly wish to say.

I continued reading.

A LITTLE OF MY NAME TO HER

Aleksandr Pushkin

A little of my name to her
Will sink like the fading sound of a sorrowful wave,
Quietly wearing away upon the lonely shore,
Like a sound lost in the depths of night.

And then I encountered one of the most famous love poems by the great

Russian poet Aleksandr Pushkin:

I LOVED YOU

I loved you: perhaps the love within me
Has not entirely faded away.
But I do not wish to trouble you any further,
Nor cast a shadow of sorrow upon your soul.

Love in Pushkin is not possession. He loves, but does not want the person he loves to suffer because of him. It is a kind of love that knows how to restrain itself, how to sacrifice, and how to step back when necessary.

In Vietnam, love poetry is even more abundant. There are so many beautiful poems that I hardly know which ones to choose. I will mention only a few representative works.

THE SEA — XUÂN DIỆU

A passionate, ardent love, filled with the longing to merge as one:

I am not worthy of being the blue sea,
But I want you to be the white sandy shore,
The long and tranquil stretch of sand
Reflecting the crystal sunlight...

In Xuân Diệu's poetry, love often carries the heat of youth—the longing for closeness and the desire to become one with the beloved.

JEALOUSY — NGUYỄN BÍNH

Oh, my little beloved,
I want your lips to smile only
When you are with me, and your eyes to...
Look only at me when I am far away.

 

A touch of jealousy, a hint of selfishness—these are very human traits. Yet, it is precisely because of them that love becomes intimate and authentic.

 

THE BOAT AND THE SEA — XUÂN QUỲNH

I will tell you
The story of the boat and the sea:

“Since when, no one knows,
The boat has listened to the call of the open sea...”

Xuân Quỳnh uses the images of the boat and the sea to speak of love. A love that is faithful and profound, forever intertwined with longing and the desire to belong to one another.

HERE IS VĨ DẠ VILLAGE — HÀN MẶC TỬ

Why don't you come and visit Vĩ Dạ village?
See the areca rows bathed in the newly risen sun.
Whose garden is so lush, so green as jade?
Bamboo leaves gently screen a square-shaped face.

A poem at once beautiful and sad, at once real and dreamlike. Behind the landscape of Huế lies a soul yearning for love, yearning for life, yet always sensing a distant separation between itself and the one it loves.

The more I read, the harder it became to choose.

Finally, I turned once again to ChatGPT and asked:

“Which love poems are the greatest of all time?”

The answer led me to a poem that particularly caught my attention.

WHEN YOU ARE OLD

W. B. Yeats

When you are old and grey and full of sleep,
And nodding by the fire, take down this book,
And slowly read, and dream of the soft look
Your eyes had once, and of their shadows deep;
How many loved your moments of glad grace,
And loved your beauty with love false or true,
But one man loved the pilgrim soul in you,
And loved the sorrows of your changing face;
And bending down beside the glowing bars,
Murmur, a little sadly, how Love fled
And paced upon the mountains overhead
And hid his face amid a crowd of stars.

W. B. Yeats

 

WHEN YOU ARE OLD

Yeats imagines a day when the woman he loves has grown old, her hair turned gray, sitting beside the fire. She will open that old book again and remember her youth. There were so many who once loved her beauty.

But:

“But one man loved the pilgrim soul in you.”

Only one man loved the “pilgrim soul” within her.

And that man also loved the sorrows etched upon the face that had changed through the years. This is what moved me deeply. Because true love does not love only a young and beautiful face.

Mature love is loving even the traces that time has left upon the person we love.

 

OLD LOVE — PHAN KHÔI

If Yeats looks at love from the perspective of the future, Phan Khôi looks at love from the perspective of the past.

Twenty-four years ago, on a night of both wind and rain,
beneath a dim lamp, in a small house,
two young heads leaned close together and sighed:

“Oh, the love between us is still so deep,
yet marriage between us may never be.
Perhaps our love must come before our lives part;
perhaps we should let each other go while we still can!”

“How could you say such a cold thing? How could we let each other go?
Let us love for as long as we can,
for perhaps Heaven itself has destined us this way.
We are lovers, not husband and wife—
must we speak of lifelong fidelity?”

Twenty-four years later, by chance, they met again in a foreign land.

Both heads had turned gray. If they had not known each other so well, they might not even have recognized one another.

They spoke only of the past.

Then they exchanged a glance and turned away—
yet their eyes still seemed to have a tail.

Phan Khôi

The poem captures a profound emotional state. Two people once loved each other but could not marry. Twenty-four years later, they happened to meet again. Both had grown old, their hair turned gray.

And the poem ends with three famous lines:

We spoke only of the past.
We exchanged a glance and turned away,
Yet the eyes still had a tail.

I especially love the phrase: “the eyes still had a tail.”

They had spoken of the past. They had turned away. Yet their eyes still carried something that looked back.

Just one word opens the door to an entire lifetime of feeling.

Love had not died.

It simply no longer needed to be spoken aloud.

I had read Yeats.
I had read Phan Khôi.

And suddenly I thought: If those poets wrote about their own loves, why shouldn't I write about mine?

And so I wrote my own love story in a poem called 

 

A LIFETIME BOUND BY DESTINY

This is not a love poem that began in a world of flowers and dreams.

It began during one of the darkest periods of Saigon, in the years after 1975.

I was a former re-education camp prisoner who had just returned home. At that time, my life was almost starting over from nothing.

No job.
No money.
No idea where the future would lead.

People who had once lived ordinary lives suddenly found themselves standing on the margins of society.

It was a time when many people thought only of how to survive, how to find a way out of circumstances that seemed impossible. In conversations and gatherings, the subject of escaping the country by boat often became a familiar topic.

I, too, had no idea what tomorrow would bring.

I lived in my mother's house.

There was barely enough food to fill our stomachs, barely enough clothing to keep us warm.

The future was shrouded in darkness.

And it was precisely in those circumstances that love came into my life.

No money.

No status.

No bright future to promise.

Nothing that could serve as a foundation for marriage.

There were simply two people who met—and came to love each other.

Thúy Dung came to my home through an acquaintance with my younger sister. Our first meeting was very ordinary.

But sometimes, the things that change an entire life begin with a meeting that seems completely ordinary.

Then, through the meetings that followed, we gradually drew closer to one another.

I did not know whether it was love or destiny.

Perhaps it was both.

We decided to marry.

A small wedding was held at home.

Poor and simple.

But filled with love and affection.

Thúy Dung chose me at a time when I had almost nothing to offer her except my love.

When many people looked at my circumstances and turned away, she looked at the person I was—and chose to stay.

Perhaps that is what destiny is.

And more than forty years later, I still believe

 

A LIFETIME BOUND BY DESTINY

 

More than forty years ago,
There was a day when rain and sunshine
Left a memory that time could not erase.
In a poor and humble housing estate,
Where did you come from,
To weave the first threads of love?

Graceful, quiet, and reserved,
You came to love me
Because perhaps destiny had brought us together.
I was a wounded soldier,
A man who had lived through war,
Standing between two battle lines,
Separated from you by an entire lifetime.

Fortune rises, fortune falls in this life.
How many would still love
A man who had once been imprisoned?
No money, no work,
Struggling simply to survive,
With a future hidden in darkness—
Where could I possibly go?

People followed fortune,
Followed those with power,
Followed the glittering promise of success.
But you chose your own path.
You chose a man with empty hands.
You chose a love filled with hardship.

When two people love each other,
What is there to fear or hesitate over?
Perhaps Heaven simply meant
For us to be tested once.
Why, then, should the first bond of love
Still hold us together,
Despite the countless roads
And all the storms of life?

Only later did I understand
The true meaning of being human:

Love is a bond of destiny
That lasts a lifetime and never truly parts.

More than forty years have passed,
And I still love you.
Even now, in the autumn of our lives,
I still love you.

You are like a chaste and sacred saint,
And I bow before you,
Vowing to preserve our faithful love.
Even if the rivers run dry
And the mountains crumble,
For all that you have given me,
I vow to remain beside you,
To meet you again and again,
In this life and beyond.

Forty years have passed in peace,
In a foreign land, far from our homeland,
Yet I have spent this lifetime beside you.

Two heads, both white as lime,
Draw close together each night,
Listening quietly
As life flows gently away.

The love of our youth
Still blooms like a flower.
Growing old together,
We remain bound by a love
Deepened by time and gratitude.

Sweet as the fragrance of a meditating soul,
Your spirit still shines,
Lighting the path
Along which I walk.

If there is anything left in this life,
Then let us keep it whole—
The springtime of our youth has already been given.

Tomorrow, when our hair is white
And our years have grown long,
May the two of us
Still remain here together,
Tenderly, peacefully,
Sweetly beside one another.

 

Tế Luân

 

 

 

WHEN LOVE BECOMES A DEBT OF GRATITUDE

 

After finishing the poem, I sat quietly and read it again.

I suddenly realized that my love had traveled a very long journey.

When we were young, love was a stirring of the heart.

Then came sacrifice.

Then came the years of enduring life's hardships together.

And today, when both our heads have turned completely white, that love has become something deeper: gratitude, devotion, and a lifelong bond of indebtedness to one another.

I think our love came to us through three stages:

Love → Destiny → Gratitude

Love may begin with a glance.

A bond of destiny may begin with a meeting.

But gratitude is created only through the years two people spend walking through life together.

Yeats wrote about a woman in her old age.

Phan Khôi wrote about two people who had once loved each other and met again twenty-four years later.

And I write about the woman who chose me when I was living through one of the darkest chapters of my life.

That is what I am most grateful for.

And so, after more than forty years, I no longer wish to say grand or lofty words to her.

I only want to say something very simple:

Back then, you chose me.

And to this day, I still know that it was one of the most beautiful choices of my life.

Perhaps that is what love truly is.

It does not need wealth.

It does not need fame.

It does not need a guaranteed future.

It only needs two people who still want to remain beside each other after life has traveled almost an entire circle.

And finally, I understand:

A great love poem is one that touches the most truthful emotions of the heart and leaves behind a lasting echo that moves the reader.

But a life lived fully in love is the most beautiful love poem of all.

Because true love does not live on lifeless pages.

It exists in every breath, every action, every sacrifice, and every moment shared by two people who have chosen to love one another in real life.

That is the most beautiful love poem of all.

 

Tế Luân
August 28, 2026