Cảm xúc tháng mưới và sinh nhật em - Mùa Thu

 

CẢM XÚC THÁNG MƯỜI VÀ MÙA THU TRONG THƠ CA

Tháng mười đã trở về.

Mùa thu dường như đã đi qua những ngày đầu tiên của sự dịu dàng để bước vào độ chín mùi. Trời se lạnh hơn, những cơn gió heo may trở nên rõ rệt hơn, và trên những con đường, lá vàng bắt đầu rơi xuống như những mảnh thời gian đang lặng lẽ đi qua đời người.

Có những mùa thu chỉ đến rồi đi.

Nhưng cũng có những mùa thu ở lại trong ký ức một đời người.

Với tôi, tháng mười không chỉ là tháng của mùa thu, của những buổi chiều nắng nhạt và những cơn gió hanh hao. Tháng mười còn mang một dấu mốc rất riêng của đời tôi: ngày 11 tháng 10 – ngày sinh của người phụ nữ mà tôi đã yêu thương và cùng chung sống suốt bốn mươi năm qua. Đó là bà xã tôi.

Nàng tên Thúy Dung, một người con gái Hà Nội.

Có lẽ bởi vậy mà trong ký ức của tôi, mùa thu và người con gái Hà Nội ấy từ lâu đã trở thành hai hình ảnh không thể tách rời.

 

Trong văn học Việt Nam, mùa thu từ bao đời nay vẫn là một mùa đặc biệt.

Thu không ồn ào như mùa hạ, không lạnh lẽo như mùa đông, cũng không rực rỡ như mùa xuân. Thu đến rất nhẹ, nhưng lại dễ dàng chạm vào nơi sâu nhất của tâm hồn.

Một chiếc lá rơi.

Một làn gió heo may.

Một buổi chiều nắng nhạt.

Một dòng sông chậm lại.

Một đám mây còn vương chút mùa hạ.

Tất cả những điều tưởng như rất bình thường ấy, qua tâm hồn của thi nhân, lại trở thành thơ.

Đọc thơ thu của người xưa, ta bắt gặp một mùa thu đầy cổ điển, trang nghiêm và tĩnh lặng. Đến thơ ca hiện đại, mùa thu lại mang một sắc thái khác: gần gũi hơn, đời thường hơn, nhưng cũng nhiều suy tư hơn.

Tôi đặc biệt yêu những câu thơ, hiện đại

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.

(Sang thu. Tác giả Hữu Thỉnh)

Chỉ một làn hương ổi trong gió, một chút sương chùng chình trước ngõ, vậy mà cả mùa thu như hiện ra trước mắt.

Lá Đỏ

Gió thu về lá rơi

Mưa tháng mười nhẹ bay

Lá vàng, nâu, chen đỏ

Hồn thu thấm men say.

 

Trời hôm nay mưa bụi

Lá nằm ướt thân cây

Trông như ai trải thảm

Đón bước em gót hài.

 

Mùa này thương lá rụng

Hương thu thấm giọt sầu

Đường chiều xào xạc lá

Như lời tình gọi nhau.

Em ngẩn ngơ hỏi đời

Mùa thu nào than thở

Hỏi thăm chiếc lá rơi

Tình yêu nào bỏ ngỏ.

 

Em đi dưới chòm lá

Tháng mười cơn mưa phùn

Hỏi thăm hồn tảng đá

Hồn thu lòng có rung.

 

Thu khoác màu áo mới

Áo em vàng gió bay

Chiếc lá đỏ rơi xuống

Em cầm thu trên tay.

 

Tế Luân

Viết cho mùa lá đỏ

 

Mùa thu không chỉ được nhìn bằng đôi mắt. Thu còn được cảm nhận bằng một tâm hồn biết lắng nghe những chuyển động rất nhỏ của đất trời.

Và có lẽ, cũng chính vì thế mà mùa thu thường làm con người nhớ đến những gì đã đi qua.

Nhớ một quê nhà.

Nhớ một con phố.

Nhớ một người.

Nhớ một thời tuổi trẻ.

Hay đơn giản chỉ là nhớ chính mình của những năm tháng xa xôi.

Mỗi khi bước vào tháng Mười trong năm, tôi lại nghĩ nhiều hơn về mùa thu. Bởi tháng Mười của tôi có một ngày đặc biệt. Ngày 11 tháng 10. Ngày sinh của Thúy Dung. Của người vợ thân yêu của tôi.

Người con gái Hà Nội ấy đã bước vào cuộc đời tôi và ở lại với tôi suốt bốn mươi năm qua. Bốn mươi năm – một con số đủ dài để người ta đi qua những mùa xuân, những mùa hạ, những mùa thu và những mùa đông của một đời người.

Có những năm tháng chúng tôi đi qua bằng niềm vui. Cũng có những năm tháng đi qua bằng những nhọc nhằn, mất mát và thử thách.

Nhưng sau cùng, điều còn lại không phải là những gì đã mất, mà là một người vẫn còn ngồi bên cạnh mình.

Tình yêu của tuổi trẻ thường được đo bằng những rung động.

Tình yêu của tuổi già đôi khi chỉ còn được đo bằng một điều rất giản dị:

Sau bao nhiêu năm, người ấy vẫn còn ở bên cạnh.

Có lẽ đó mới là sự thủy chung đẹp nhất của một cuộc đời.

Bốn mươi năm sống cùng nhau, tôi hiểu rằng tình yêu không phải lúc nào cũng là những lời ngọt ngào. Có những lúc tình yêu chỉ là một bữa cơm chờ nhau, một tiếng gọi khi người kia đau bệnh, một ánh mắt nhìn nhau trong im lặng, hay một bàn tay vẫn tìm thấy bàn tay kia giữa những tháng năm đã nhiều đổi thay.

Và càng đi về phía cuối con đường, người ta càng hiểu rằng:

Được cùng một người đi hết một mùa thu của đời mình, đã là một hạnh phúc rất lớn.

Thúy Dung sinh ra ở Hà Nội – nơi mùa thu từ lâu đã trở thành một phần của ký ức và thi ca. Hà Nội mùa thu có những con đường đầy lá vàng, có Hồ Tây trong sương sớm, có những buổi chiều gió heo may len qua từng hàng cây, có hương cốm mới, có những khoảng trời xanh trong đến lạ.

Và có lẽ, người con gái Hà Nội cũng mang trong mình một chút gì đó của mùa thu.

Dịu dàng.

Sâu lắng.

Kín đáo.

Và đôi khi rất khó hiểu.

Nhưng chính những điều ấy lại khiến một người đàn ông có thể yêu một người phụ nữ suốt bốn mươi năm mà vẫn còn muốn viết cho nàng một bài thơ vào ngày sinh nhật.

Bởi vì tình yêu thật sự không phải là khi ta đã hiểu hết về một người.

Mà là khi đã đi cùng nhau rất lâu, hiểu được những vui buồn của nhau, nhìn thấy những đổi thay của nhau, mà vẫn muốn nói: Anh thương em.

Tháng mười năm nay, tôi không muốn tặng em một món quà đắt tiền.

Tôi chỉ muốn tặng em một bài thơ. Bởi thơ có thể giữ lại những điều mà thời gian không thể giữ. Một ngày sinh nhật rồi sẽ qua. Một mùa thu rồi sẽ qua.

Những chiếc lá rồi sẽ rơi. Mái tóc rồi sẽ bạc.

Nhưng nếu một bài thơ còn ở lại, thì tình yêu của chúng ta cũng sẽ còn một nơi để trú ngụ.

Và tôi muốn đặt tình yêu bốn mươi năm ấy vào những câu thơ này, như một lời chúc mừng sinh nhật dành cho người con gái Hà Nội mà tôi đã thương yêu suốt một đời.

THÁNG MƯỜI SINH NHẬT EM

Thương tặng Thúy Dung – người con gái Hà Nội,
sinh ngày 11 tháng 10
Kỷ niệm 40 năm tình nghĩa vợ chồng

Tháng Mười trở gió heo may,
Lá vàng theo gió phủ đầy lối xưa.
Hà Nội còn một chiều mưa,
Trong em còn cả ngày chưa phai nhòa.

Ngày xưa em bước vào đời,
Mang theo hương cốm, mang trời thu sang.
Mắt em một thoáng dịu dàng,
Để anh thương nhớ ngỡ ngàng từ đây.

Bốn mươi năm một vòng quay,
Bao mùa lá rụng, bao ngày đi qua.
Có khi đời lắm phong ba,
Có khi nước mắt chan hòa niềm đau.

Nhưng rồi sau những bể dâu,
Vẫn còn em đó bên nhau cuối đời.
Tóc em nay đã phai rồi,
Tóc anh cũng bạc giữa trời tháng năm.

Nếu mai đi hết trăm năm,
Anh xin giữ lại tháng Mười năm nao.
Giữ ngày em bước vào đời,
Giữ ngày sinh nhật một người anh thương.

Tháng Mười nghiêng xuống con đường,
Lá vàng chạm nhẹ bên vườn chiều thu.
Tay buông mở lối sương mù,
Mà sao thương nhớ mùa thu năm nào?

Chúc em sinh nhật ngọt ngào,
Chúc em thêm những lối vào bình yên.
Đời người như một con thuyền,
Đi qua sóng gió mới nên nghĩa tình.

Bốn mươi năm – một bóng hình,
Một đời thương nhớ, một tình yêu thương.
Mai này dù có vô thường,
Anh xin vẫn giữ con đường có em.

Tháng Mười, tờ lịch muốn xem,
Mỗi năm anh viết tên em lặng thầm.
Cho dù mái tóc hoa râm,
Đêm đêm vẫn đốt hương trầm mộng du.

Em là thiếu nữ mùa thu,
Hồ Gươm năm ấy sương mù mênh mông.
Nằm trong ký ức hư không,
Bốn mươi năm mối tình nồng nổi trôi.

Tháng Mười sinh nhật em tôi,
Viết bài thơ nhỏ, một đời yêu thương.
Thúy Dung ơi! Một con đường,
Mà anh đã bước cùng em cuối đời.

Thúy Dung, người của tháng Mười,
Cảm ơn em đã một đời bên anh.

Tế Luân

Bài thơ viết tặng vợ hiền Thúy Dung

 

Viết Xong

Thành phố Milpitas 10-05-26

 

THE EMOTIONS OF OCTOBER AND AUTUMN IN POETRY

October has arrived.

Autumn seems to have passed beyond its first tender days and entered the fullness of its maturity. The air grows cooler, the crisp autumn breezes become more pronounced, and along the streets, golden leaves begin to fall like fragments of time quietly passing through our lives.

Some autumns come and go.

But others remain in our memories for a lifetime.

For me, October is more than a month of autumn, of afternoons bathed in fading sunlight and winds that carry a touch of dryness and melancholy. October also marks a deeply personal moment in my life: October 11, the birthday of the woman I have loved and shared my life with for forty years. She is my wife.

Her name is Thúy Dung, a woman from Hanoi.

Perhaps that is why, in my memory, autumn and that woman from Hanoi have long become two inseparable images.

In Vietnamese literature, autumn has always held a special place.

Autumn is neither as boisterous as summer, nor as cold as winter, nor as radiant as spring. It arrives quietly, yet has a remarkable way of touching the deepest recesses of the human soul.

A falling leaf.

A crisp autumn breeze.

An afternoon of fading sunlight.

A river flowing more slowly.

A cloud still carrying a trace of summer.

All these seemingly ordinary things, when passing through the soul of a poet, are transformed into poetry.

When we read the autumn poems of earlier generations, we encounter an autumn that is classical, dignified, and still. In modern poetry, autumn takes on a different character: more intimate, closer to everyday life, yet filled with deeper reflection.

I have a particular fondness for these lines from a modern Vietnamese poem:

Suddenly, I recognize the scent of guava,
Wafting through the chilly breeze.
Mist lingers hesitantly by the gate.
It seems that autumn has arrived.

— “As Autumn Comes” (Sang Thu)
By Hữu Thỉnh

With nothing more than the fragrance of guava carried on the breeze and a veil of mist lingering hesitantly outside the gate, the entire season of autumn appears before our eyes.

RED LEAVES

The autumn wind begins to blow,
October rain falls soft and slow.
Golden, brown, and crimson leaves,
Autumn's spirit stirs and weaves.

Today the sky is veiled in drizzle,
Wet leaves cling to branches still.
As though someone had spread a carpet,
Welcoming your graceful steps upon it.

This season, fallen leaves touch my heart,
Autumn's fragrance and sorrow never part.
Leaves rustle along the evening street,
Like words of love where two hearts meet.

You stand bewildered, questioning life:
What autumn laments in the fading light?
You ask the falling leaves above,
What unfulfilled dreams remain of love?

You walk beneath the canopy of leaves,
While October's fine rain drifts through the trees.
You ask the ancient stone, so still,
Does autumn stir your heart at all?

Autumn wears a garment fresh and new,
Your golden dress sways in the wind's soft hue.
A crimson leaf comes drifting down,
You hold autumn in your hands, a treasure found.

Tế Luân

Written for the Season of Red Leaves

 

Autumn is not seen through the eyes alone. It is also felt by a soul that knows how to listen to the slightest movements of the earth and sky.

Perhaps this is precisely why autumn so often awakens memories of things that have passed.

The memory of one's homeland.

The memory of a familiar street.

The memory of someone dear.

The memory of youth.

Or simply the memory of who we once were, in those distant years.

Whenever October returns, I find myself thinking more deeply about autumn. For my October holds one very special day: October 11, the birthday of Thúy Dung, my beloved wife.

That woman from Hanoi entered my life and has remained by my side for the past forty years. Forty years—a span of time long enough to carry two people through the springs, summers, autumns, and winters of a lifetime.

Some of those years were filled with joy. Others were marked by hardship, loss, and trials.

Yet in the end, what remains is not everything we have lost, but the person who is still sitting beside us.

The love of youth is often measured by the intensity of emotion.

The love of old age, at times, can be measured by something very simple:

After all these years, that person is still by your side.

Perhaps this is the most beautiful form of fidelity a lifetime can offer.

After forty years of living together, I have come to understand that love is not always expressed through sweet words. Sometimes, love is simply a meal kept warm while waiting for the other to come home; a worried call when one's partner falls ill; a glance exchanged in silence; or a hand that still finds the other hand amid the many changes that time brings.

And the farther we travel toward the end of life's road, the more deeply we come to understand this truth:

To share the autumn of one's life with the same person, all the way to the end, is already a profound happiness.

Thúy Dung was born in Hanoi, a city where autumn has long been woven into the fabric of memory and poetry. Hanoi in autumn has streets carpeted with golden leaves, and West Lake, with its clear waters reflecting...

 

OCTOBER, YOUR BIRTHDAY

Dedicated with love to Thúy Dung —
the daughter of Hanoi,
born on October 11,
in celebration of forty years of married life and devotion.

October winds begin to blow,
Golden leaves drift where old pathways go.
Hanoi still holds a rainy day,
Within your heart, its memories never fade away.

Long ago, you entered my life,
Bringing the scent of young green rice,
Bringing autumn skies so blue,
And all the tenderness I found in you.

One fleeting glance, so soft, so kind,
Awakened a love I could never leave behind.
From that moment, through the years,
You became my wonder, my joy, my dearest.

Forty years have turned their wheel,
So many fallen leaves, so much time to feel.
Life has known its storms and strife,
And tears have mingled with the pain of life.

Yet after all that life has swept away,
You are still beside me, here to stay.
Your hair has slowly lost its hue,
And silver strands have touched my hair, too.

If someday we reach the end of time,
I shall keep that October of yours and mine.
I shall keep the day you came into my life,
And the birthday of my beloved wife.

October leans across the street,
Golden leaves touch the autumn garden, soft and sweet.
Our hands once opened paths through mist,
Why does that autumn still linger in my heart like this?

May your birthday bring you tender days,
May peaceful paths unfold before your gaze.
A human life is like a boat at sea,
Through storm and wave, love finds its destiny.

Forty years — one cherished face,
A lifetime of love no years erase.
And should tomorrow bring life's change,
I shall keep walking the road where you remain.

October turns its calendar page,
Each year, your name I write in silence, as an offering of age.
Though our hair has turned to silver gray,
Each night, incense burns as dreams drift far away.

You are the maiden of autumn's grace,
That year, Hoan Kiem Lake lay veiled in mist, a dreamlike place.
You dwell in memories, beyond time's flow,
Where forty years of love still burn and glow.

October, your birthday, my love,
A little poem from a heart that knows no end thereof.
Thúy Dung, my dear, one road, one destiny,
A road I have walked with you, faithfully.

Thúy Dung, beloved of October,
Thank you for staying by my side,
Through all the years of our lives.

Louis Tuấn Lê

Written for my beloved wife, Thúy Dung

Completed in Milpitas, California
October 10, 2026