Ai Cũng Có Một Người Thầy, Donald Trump Cũng Thế
Roy Cohn and Trump
28/08/2026
Bài viết sưu tầm trên trang Vietbao.
Roy
Cohn đã chết 40 năm. Nhưng những “thuyết thần học” của ông ta không
chỉ sống sót mà được lắp đặt vào ngay trung tâm quyền lực nước Mỹ.
(Minh họa: Việt Báo)
Đó là một trong những sự thật dịu dàng nhất của kiếp người, rằng
chúng ta, một phần nào đó, là kết quả từ của những người đã dạy dỗ mình, ‘nhất
tự vi sư, bán tự vi sư’.
Donald Trump cũng có một người thầy theo nghĩa như thế. Từ năm
2016, truyền thông Mỹ đã lần tìm ra người thầy này của Trump: Roy Cohn, và gọi
ông ta là “một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên Minh Châu Âu, người từng
cố vấn cho Donald Trump.”
New Yorker thuật lại, khi Jeff Sessions, Bộ trưởng Tư pháp đầu
tiên của Donald Trump, tự rút khỏi cuộc điều tra liên bang về mối liên hệ giữa
chiến dịch tranh cử của Trump và Nga vào năm 2017, Trump đã vô cùng tức giận.
Ông ta quát lên: "Roy Cohn của tôi đâu rồi?"
Roy Cohn, “một kẻ bất lương người Mỹ” – New Yorker gọi như thế, đã qua đời 40 năm rồi.
‘Luật Lệ Là Dành Cho Người Khác’
Roy Cohn là luật sư kiêm nhân vật có tầm ảnh hưởng tại New York,
từng dẫn dắt Donald Trump trong suốt 13 năm khi Trump từng bước vươn lên thành
người nổi tiếng từ đống tài sản do cha ông ta để lại. Chính từ Cohn, Trump đã học
được những chiêu thức đặc trưng như: tấn công, lăng mạ, thao túng truyền thông,
không bao giờ lùi bước, không bao giờ xin lỗi hay thừa nhận sai lầm, và khi
không còn gì để tấn công đối thủ thì hãy bịa đặt thông tin.
Mối quan hệ giữa Cohn và Trump đã trở thành đề tài cho nhiều bài
viết trên các phương tiện truyền thông như Washington Post, New York Times,
CNN, Politico, New York Daily News và nhiều tờ báo khác.
Roy Cohn đã mang nhiều tai tiếng từ trước khi Trump đủ lớn để
ngưỡng mộ ông ta. Khi còn là một công tố viên liên bang mới 24 tuổi, Roy Cohn
đóng vai trò quyết liệt và đầy hiếu chiến trong phiên tòa năm 1951, góp phần
đưa Julius Rosenberg và Ethel Rosenberg lên ghế điện vì tội âm mưu làm gián điệp
vì đã chuyển giao các bí mật hạt nhân cho Liên Xô. Họ đã bị hành quyết tại nhà
tù Sing Sing vào ngày 19/6/1953.
Rồi ông ta trở thành cố vấn cho Thượng Nghị Sĩ Joseph McCarthy, kiến trúc sư của những phiên điều trần thời Red Scare, những phiên điều trần đã tặng cho ngôn ngữ Mỹ cụm từ "cuộc săn phù thủy" – cụm từ mà tay học trò lừng danh nhất của ông ta trong tương lai sẽ rải khắp nước Mỹ.
Cohn săn lùng những kẻ bị nghi là cộng sản, góp phần đẩy những
người đàn ông đồng giới ra khỏi công sở liên bang, trong khi chính ông ta giấu
kín mình cũng là một người đồng tính (closeted gay man.) Lịch sử đã xác nhận sự
thật này. Cohn qua đời vào ngày 2/8/1986, 59 tuổi. Các bác sĩ tại Viện Y tế Quốc
gia (NIH) đã chẩn đoán ông ta mắc AIDS vào tháng 10/1985. Sau đó, nhà báo Jack
Anderson đã công bố hồ sơ bệnh án xác nhận nguyên nhân là do AIDS chứ không phải
ung thư gan như Cohn từng tuyên bố. Những thông tin này lần lượt đăng trên New
York Times ngày 3/8/1986, với tiêu đề "Roy Cohn, Aide to McCarthy and
Fiery Lawyer, Dies at 59"; trong bài tường thuật "Roy Cohn's Last
Days" trên tạp chí Vanity Fair, cũng như bài "The Snarling Death of
Roy M. Cohn" trên tạp chí Life.
Roy Cohn đã gặp Donald Trump vào năm 1973, khi Trump chỉ ngoài
20 tuổi, trong một hộp đêm ở Manhattan. Bài viết ngày 3/8/2026 trên New Yorker
mô tả, Cohn luôn bị thu hút bởi những người đàn ông mang đậm nét đặc trưng của
người da trắng gốc Âu, cao lớn, màu tóc sáng, mắt xanh. Robert S. Cohen, một luật
sư chuyên về ly hôn từng làm việc cho ông vào thập niên 60, nhận xét: “Roy
thích vây quanh mình bằng những người đàn ông dị tính có ngoại hình cuốn hút.”
Donald Trump, với mái tóc vàng và chiều cao 6.3 ft., có đủ điều
kiện đó.
Cha của Trump, ông Fred Trump, là một triệu phú kinh doanh bất động sản và nhà cho thuê tại Brooklyn và Queens, nhưng Donald lại muốn dấn thân vào "sân chơi" thực sự là Manhattan.
Khi ấy, Trump đang bị Bộ Tư Pháp kiện vì từ chối cho người da
đen thuê căn hộ, đã tìm thấy ở Cohn một thân phận vừa là luật sư, vừa là một điều
gì đó gần với một người cha thứ hai. Cohn dạy Trump hãy tố lại, không thừa nhận
gì hết, hãy chiến đấu. "Hãy bảo bọn họ cút xuống địa ngục đi và cứ thế mà
ra tòa đấu tới cùng," Cohn đáp lại.
Vụ kiện được dàn xếp, nhưng bài học thì đã ăn sâu vào tâm não của
Trump. Suốt cả thập niên sau đó, Cohn đã lập trình ra một Donald Trump của New
York, của Trump Tower, của những bài viết trên các tờ lá cải. Điều Roy Cohn dạy
thật ra không phải là học thuật. Nó là một thứ thần học, và điều răn thứ nhất của
nó là: “Luật lệ và pháp luật không áp dụng cho ngươi, một kẻ phải đủ tàn nhẫn để
có thể thoát khỏi mọi thứ.”
Roy Cohn tự hào về giá trị hù dọa của ông ta. Cái vẻ ngoài cứng
rắn là tài sản lớn nhất của Cohn, để ông ta khơi ra cái tồi tệ nhất nơi kẻ thù
và để chúng tự đánh bại chính mình. Trump mê ông ta vì lẽ đó.
Trump gọi Cohn là một luật sư tồi nhưng là một thiên tài, và khoe rằng “Cohn đã tàn độc với người khác để bảo vệ mình.”
Học Trò Donald Trump
Khi làm tổng thống, Trump dùng thứ thần học đó như một triết
lý cai trị. Báo chí tự do trở thành "kẻ thù của nhân dân." Các công tố
viên và thẩm phán chạm tới chuyện của ông ta đều bị bôi nhọ đích danh. Cuộc điều
tra về ban vận động tranh cử của ông ta được đặt lại tên, bằng đúng cái từ vựng
thừa hưởng từ Cohn: "cuộc săn phù thủy" và được lặp đi lặp lại nhiều
như một bài kinh tụng.
Trump giễu cợt thành tích chiến tranh của một cựu tù binh, chế
nhạo người khuyết tật. Cái phương pháp của Cohn hồi thập niên 1950 đã trở thành
phương pháp của Trump trong Tòa Bạch Ốc. Có điều, Trump đã khuếch đại nó cho cả
một đất nước ông ta đang lãnh đạo.
Không thừa nhận gì và chối bỏ tất cả. Đó là triết lý cai trị
của Donald Trump 1.0 và nhuần nhuyễn hơn ở thời 2.0. Nó nhuần nhuyễn đến mức
các tín đồ của Trump vẫn chiếm đầy hội chợ, đường phố, dù mỗi ngày chính họ
đang móc túi để trả tiền cho các chính sách kinh tế vì người giàu của Trump.
Khi đối mặt với chính lời nói của mình bị ghi âm trên Access
Hollywood, Trump không xin lỗi mà đánh trống lảng rồi tấn công. Khi cựu giám đốc
FBI ra điều trần nói rằng Trump đã đòi một lời thề trung thành cá nhân, Trump
chỉ đơn giản chối rằng chuyện đó chưa từng xảy ra. Ông khăng khăng cho rằng cuộc
điện thoại dẫn đến việc mình bị luận tội là cái bẫy "hoàn hảo". Chiêu
thức của Trump: không bao giờ nhượng bộ dù chỉ một chút.
Trump luôn tuyên bố chiến thắng, dù sự thật rành rành như tuế
nguyệt. Trump khăng khăng rằng đám đông trong lễ nhậm chức của mình là đông nhất
lịch sử, bất chấp chứng cứ từ những tấm ảnh. Khi thua một cuộc bầu cử năm 2020,
ông ta tuyên bố rằng mình đã thắng. Và cứ tiếp tục tuyên bố như thế trong hơn
10 năm. Trump đã quá thấm nhuần thuyết thần học của Dohn: không cho phép chấp
nhận thua, sẵn sàng bẻ cong sự thật.
Thông điệp của Trump gửi tới mọi kẻ trong quỹ đạo của ông rất rõ ràng: Hãy bảo vệ ta, và ngươi sẽ được vinh danh, và nếu cần, được ân xá. Cái lòng trung thành một chiều của Roy Cohn mà Trump được dạy từ thập niên 1970, đã trở thành quốc sách.
Bài học cuối cùng
Roy Cohn trở thành bạn và là một trong những cố vấn thân tín nhất của Trump. Trước khi kết hôn với người vợ đầu, Trump đã đưa bà đi ăn trưa cùng Cohn để trình bày bản thỏa thuận tiền hôn nhân do “thầy” soạn thảo. Bản thỏa thuận quy định rằng nếu hai người ly hôn, Ivana phải hoàn trả lại mọi thứ mà Trump đã tặng bà trong thời gian chung sống – từ quần áo, trang sức, xe cộ cho đến tất cả những tài sản khác.
Trong các thương vụ làm ăn, Trump dùng danh tiếng của Cohn như một
thứ vũ khí. Nếu một nhà thầu hay bên bán hàng gây khó dễ cho mình, Trump sẽ lấy
từ ngăn bàn ra một tấm ảnh cỡ 8x10 inch chụp với Cohn và nói: "Đây là luật
sư của tôi. Ông có muốn làm việc trực tiếp với ông ấy không?"
Trong suốt thập niên 1970 và 1980, Cohn nhiều lần bị điều tra vì
các sai phạm tài chính và hành vi sai trái trong nghề, bao gồm tội khai man và
can thiệp vào bồi thẩm đoàn. Đến năm 1986, sự tàn nhẫn và thủ đoạn của Cohn cuối
cùng đã khiến ông phải trả giá. Tòa án New York đã tước giấy phép hành nghề luật
sư của ông do những hành vi phi đạo đức. Cohn qua đời vào năm sau đó vì bệnh
AIDS, khi mới 59 tuổi.
Bất chấp tất cả những gì Roy Cohn rao giảng về lòng trung thành, chính ông ta, vào phút cuối, mới học được nó đáng giá bao nhiêu trong tay người học trò xuất sắc nhất của mình. Khi Cohn hấp hối, bị tước bằng hành nghề và mất sạch mọi thứ, ốm o vì căn bệnh mà ông ta không chịu gọi tên, thì học trò mà ông ta đã nhào nặn đã bỏ chạy. Chẳng phải ngẫu nhiên mà cuốn tiểu sử “Trump: The Deals and the Downfall” của Wayne Barrett viết năm 1992 có câu nói đầy cay đắng của Cohn: "Trong huyết quản Donald chỉ toàn nước đá lạnh" (Donald pisses ice water).
Ngoài ra, bài viết "The Horror Show That Made Donald
Trump" của Michael Kruse đăng trên Politico Magazine tháng 4/2016 còn dẫn
lại lời kể từ Susan Bell – thư ký lâu năm của Cohn – cho biết ngay khi biết tin
Cohn mắc bệnh AIDS, Trump đã "quay lưng phũ phàng" với ông và thái độ
thay đổi hoàn toàn.
Roy Cohn đã dạy Trump rằng con người chỉ là những quân cờ thí và lòng trung thành chỉ chảy một chiều, để rồi phát hiện ra, trong những tháng cuối đời, rằng ông ta đã dạy bài học ấy quá giỏi, và rằng chính mình đã trở thành quân cờ thí.
Roy Cohn đã chết 40 năm trước. Nhưng những “thuyết thần học” của ông ta không chỉ sống sót mà còn được lắp đặt ngay vào trung tâm quyền lực nước Mỹ. Chính quyền tấn công những công dân mà nó không ưa. Giới chức chối bỏ điều ai
cũng thấy. Thất bại được đặt lại tên thành chiến thắng. Nói ra sự thật bị gọi
là “kẻ phản quốc”. Luật pháp như một thứ chỉ áp dụng cho kẻ yếu.
Chúng ta đang chứng kiến một giáo trình, được giảng dạy kiên nhẫn
suốt cả một thập niên ở New York, nay được diễn lại từ chức vụ cao nhất của cả
nước.
Tất cả chúng ta đang sống trong lớp học của Roy Cohn – tên
thầy giáo “bất lương người Mỹ”. Liệu những người còn lại trong chúng ta có tiếp
tục lặp lại điều đó hay không?
Kalynh Ngô
https://vietbao.com/p112a326243/ai-cung-co-mot-nguoi-thay-donald-trump-cung-the
Nhận định và phân tích của ChatGPT
Vâng. Tôi đã kiểm
chứng bài viết này đối chiếu với các nguồn báo chí và tư liệu tương đối đáng
tin cậy. Nhận xét tổng quát của tôi là: bài viết có một lõi sự kiện lịch sử khá
vững về mối quan hệ Roy Cohn–Donald Trump, nhưng đã pha trộn sự kiện, nhận định
chính trị và văn phong bình luận rất mạnh. Một số chi tiết cần sửa hoặc ghi rõ
là chưa được kiểm chứng độc lập.
Đặc biệt, bài viết
New Yorker năm 2026 mà ông nhắc tới là có thật: “The Mentor”, đăng ngày 10/8/2026,
nói khá sâu về ảnh hưởng của Roy Cohn đối với Trump.
1. Điều quan trọng nhất: Roy Cohn thực sự là “người thầy” của Trump
Điểm này đúng về cơ
bản.
Trump gặp Roy Cohn
năm 1973, khi Trump còn là một doanh nhân trẻ đang tìm cách bước từ
Queens/Brooklyn vào thị trường bất động sản Manhattan. Chính trong thời gian
đó, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ kiện công ty của gia đình Trump với cáo buộc phân biệt
đối xử trong việc cho thuê căn hộ đối với người da đen.
Cohn nhận vụ này và
khuyên Trump không nên nhượng bộ mà phải phản công. Hai bên cuối cùng dàn xếp
vụ kiện, trong đó Trump đồng ý cho người thuê thuộc các nhóm thiểu số tiếp cận
nhà ở, nhưng không thừa nhận hành vi sai trái.
Đây là một trong
những bằng chứng mạnh nhất cho thấy Cohn không đơn thuần là luật sư của Trump
mà còn là người cố vấn, người hướng dẫn và người định hình phong cách ứng xử
của Trump trong những năm đầu ở New York.
New Yorker năm 2026
mô tả rất rõ quan hệ này: Cohn dạy Trump cách phản công, sử dụng báo chí, kiện
tụng và sức ép chính trị như những công cụ của quyền lực.
2. Câu “13 năm”
là hợp lý
Bài viết nói Cohn
dẫn dắt Trump khoảng 13 năm.
Điều này phù hợp với
mốc thời gian:
1973 → 1986, tức
khoảng 13 năm.
Trong thời kỳ này,
Cohn không chỉ là luật sư mà còn giúp Trump tiếp cận giới chính trị, truyền
thông, các nhà kinh doanh và những nhân vật quyền lực ở New York. Cohn cũng
từng giới thiệu Trump với Roger Stone, người sau này trở thành một nhân vật
quan trọng trong quỹ đạo chính trị của Trump.
Vì vậy, gọi Cohn là “mentor”
– người cố vấn/người thầy của Trump là cách gọi đã xuất hiện rất nhiều trong
các tài liệu về Trump.
3. “Where's my Roy Cohn?” — đúng
Đây là một chi tiết
rất đáng chú ý.
Năm 2017, sau khi
Jeff Sessions tự rút khỏi việc giám sát cuộc điều tra liên quan đến chiến dịch
tranh cử của Trump và Nga, Trump được thuật lại là đã tức giận hỏi:
“Where’s my Roy
Cohn?”
Tức:
“Roy Cohn của tôi
đâu rồi?”
New Yorker xác nhận
câu nói này và giải thích rằng Trump đang muốn có một người bảo vệ mình theo
kiểu Cohn: trung thành, hung hăng và sẵn sàng tấn công đối thủ.
Đây là một trong
những bằng chứng mạnh nhất cho thấy chính Trump cũng nhìn Cohn như một hình mẫu
về cách đối phó với đối thủ và khủng hoảng.
4. Vai trò của Cohn trong vụ Rosenberg: đúng nhưng bài viết hơi đơn giản
hóa
Roy Cohn khi mới 24
tuổi là một công tố viên liên bang tham gia vụ Julius và Ethel Rosenberg.
Hai người bị kết tội
âm mưu gián điệp và bị hành quyết ngày 19/6/1953.
Nhưng nên viết cẩn
thận:
Không nên nói Cohn
một mình “đưa Rosenberg lên ghế điện”.
Ông ta là một thành
viên quan trọng của đội công tố, và vai trò của ông trong vụ án rất đáng chú ý.
Các tài liệu về sau đã đặt ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về cách công tố xử lý
bằng chứng và nhân chứng.
Vì vậy, câu chính
xác hơn sẽ là:
Roy Cohn là một
trong những công tố viên quan trọng trong vụ án Rosenberg, một vụ án cuối cùng
dẫn đến việc Julius và Ethel Rosenberg bị kết án và hành quyết năm 1953.
Cách viết này lịch
sử hơn và tránh quy toàn bộ trách nhiệm cho một cá nhân.
5. Vai trò của Cohn với Joseph McCarthy: hoàn toàn có cơ sở
Điểm này cũng đúng.
Sau vụ Rosenberg,
Cohn trở thành cố vấn pháp lý và nhân vật thân cận của Thượng nghị sĩ Joseph
McCarthy, trong thời kỳ cao điểm của chiến dịch chống cộng tại Hoa Kỳ.
Cohn là một trong
những nhân vật nổi bật của thời kỳ McCarthyism.
Và đây là một điểm
rất đáng chú ý khi nghiên cứu ảnh hưởng đối với Trump:
McCarthy → Roy Cohn
→ Donald Trump
Không có nghĩa rằng
Trump đơn giản là “McCarthy thứ hai”, nhưng có thể thấy một chuỗi ảnh hưởng về
phong cách chính trị và truyền thông.
Các nguồn lịch sử về
Trump thường nhấn mạnh rằng Cohn đã truyền cho Trump cách phản công thay vì
phòng thủ.
6. Cohn là người đồng tính nhưng che giấu — đúng
Điểm này cũng có cơ
sở lịch sử rất rõ.
Cohn là người đồng
tính nhưng trong phần lớn cuộc đời công khai của mình không thừa nhận điều đó.
Điều đáng chú ý hơn
là ông từng tham gia những chiến dịch chính trị chống cộng và chống những người
đồng tính trong chính quyền liên bang, trong khi bản thân ông che giấu xu hướng
tính dục của mình.
Đây là một trong
những nghịch lý nổi tiếng nhất trong tiểu sử Cohn.
7. Cohn mắc AIDS và qua đời năm 1986 — đúng
Ông qua đời ngày 2/8/1986,
ở tuổi 59, do những biến chứng liên quan đến AIDS.
Tư liệu của Vanity
Fair về những ngày cuối đời Cohn cho biết các bác sĩ tại National
Institutes of Health đã chẩn đoán AIDS cho ông vào tháng 10/1985, trong khi với
nhiều người xung quanh ông vẫn nói mình mắc ung thư gan.
Điểm này trong bài
ông đưa ra khá chính xác.
8. Trump bỏ Cohn khi Cohn mắc AIDS — có cơ sở, nhưng cần viết thận trọng
Đây là phần bài viết
rất mạnh về cảm xúc.
Susan Bell, thư ký
lâu năm của Cohn, được dẫn lời rằng khi Trump biết Cohn mắc AIDS, Trump “dropped
him like a hot potato” — đại ý là “vứt bỏ ông như một củ khoai nóng”.
Nguồn này đã được
nhiều bài viết về quan hệ Trump–Cohn dẫn lại.
Gwenda Blair, tác
giả tiểu sử về Trump, cũng mô tả Trump dần rút khỏi Cohn khi Cohn trở thành
người bệnh nặng và không còn có khả năng giúp Trump về mặt quyền lực.
Tuy nhiên, tôi không
khuyên viết như một sự thật tuyệt đối rằng “Trump bỏ Cohn chỉ vì ông ta mắc
AIDS”.
Nên viết:
Theo lời kể của
Susan Bell và một số nhà viết tiểu sử, Trump đã nhanh chóng giữ khoảng cách với
Cohn khi Cohn mắc AIDS và sức khỏe suy sụp.
Như vậy khách quan
hơn.
9. “Donald pisses ice water” — có nguồn
Đây là một câu nổi
tiếng gắn với Roy Cohn:
“Donald pisses ice
water.”
Có thể dịch văn
chương:
“Trong huyết quản
Donald chỉ chảy nước đá.”
Câu này được nhiều
tài liệu về Trump và Cohn dẫn lại, trong đó có những nguồn nhắc tới tiểu sử
Trump của Wayne Barrett.
Nhưng câu tiếng Việt
trong bài:
“Trong huyết quản
Donald chỉ toàn nước đá lạnh”
là bản dịch diễn ý,
không phải bản dịch sát chữ.
10. Vụ hôn thú với Ivana: đúng về cơ bản
Cohn có liên quan
đến việc chuẩn bị thỏa thuận tiền hôn nhân giữa Donald Trump và Ivana Trump.
Một nguồn của Vanity
Fair ghi rằng thỏa thuận ban đầu có những điều khoản rất bất lợi cho Ivana,
trong đó có việc phải hoàn trả các món quà nhận được trong thời kỳ hôn nhân.
Do đó đoạn này của
bài có nền tảng.
11. Nhưng câu “luật lệ là dành cho người khác” không nên coi là lời Cohn
nói nguyên văn
Đây là điểm tôi muốn
ông đặc biệt lưu ý.
Bài viết viết:
“Luật lệ và pháp
luật không áp dụng cho ngươi...”
rồi gọi đó là “thần
học” của Cohn.
Đây là phép ẩn dụ
của tác giả, không phải một câu nói nổi tiếng được chứng minh là Cohn từng
tuyên bố nguyên văn.
Tương tự:
“Cohn đã lập trình
ra một Donald Trump.”
và:
“Tất cả chúng ta
đang sống trong lớp học của Roy Cohn.”
Đây là nhận
định/bình luận chính trị, không phải sự kiện lịch sử.
Nếu ông muốn bài
viết có giá trị nghiên cứu hoặc lịch sử, nên phân biệt rõ:
Sự kiện → nguồn
chứng minh
với
Diễn giải → quan
điểm của tác giả.
12. Một lỗi khá rõ: “New Yorker ngày 3/8/2026”
Bài viết của ông
nói:
“Bài viết ngày
3/8/2026 trên New Yorker...”
Tôi kiểm tra thì bài
“The Mentor” của New Yorker được đăng vào 10/8/2026, không phải 3/8/2026.
Đây là một lỗi nên
sửa.
13. “Chiều cao 6.3 ft.” cũng nên sửa
Nếu nói về chiều cao
của Trump, cách viết:
6.3 ft.
không chính xác về
cách ghi.
Thông thường Trump
được ghi là 6 feet 3 inches (6'3"), tức khoảng 1,91 m.
Nếu viết bài tiếng
Việt, chỉ cần:
Donald Trump cao
khoảng 1,91 mét.
14. Câu “Roy Cohn là một trong những kẻ thù tồi tệ nhất của Liên minh
Châu Âu” rất đáng nghi
Đây là chi tiết tôi không
tìm thấy cơ sở đáng tin cậy trong các nguồn tôi kiểm tra.
Nó đặc biệt kỳ lạ vì
Cohn qua đời năm 1986, trong khi EU với tư cách pháp lý hiện đại chỉ hình thành
sau đó, qua Hiệp ước Maastricht có hiệu lực năm 1993.
Vì vậy, nếu bài viết
gọi Cohn là:
“một trong những kẻ
thù tồi tệ nhất của Liên minh Châu Âu”
thì tôi khuyên loại
bỏ câu này, trừ khi tác giả cung cấp được nguồn gốc cụ thể.
Có thể đây là lỗi
dịch, lỗi biên tập hoặc một câu bị đặt sai ngữ cảnh.
15. Một điểm rất hay trong bài: “Trump không chỉ học Cohn, mà còn biến
đổi những bài học ấy”
Đây là phần tôi cho
rằng có giá trị phân tích nhất, nếu viết lại một cách trung lập.
Các nguồn mô tả Cohn
có một số nguyên tắc nổi bật:
- không thừa nhận thất bại;
- phản công ngay;
- sử dụng báo chí;
- biến luật sư thành công cụ gây áp
lực;
- duy trì hình ảnh sức mạnh;
- coi sự trung thành cá nhân là rất
quan trọng.
New Yorker và Vanity
Fair đều ghi nhận ảnh hưởng đáng kể của Cohn đối với Trump.
Nhưng nói:
“Cohn tạo ra Trump”
thì quá đơn giản.
Trump đã có những
đặc điểm riêng từ trước: tham vọng, tính cạnh tranh, ảnh hưởng của cha, môi
trường bất động sản New York và khả năng xây dựng hình ảnh cá nhân.
Cohn không tạo ra
toàn bộ con người Trump.
Có thể nói chính xác
hơn:
Cohn đã củng cố và
hệ thống hóa một số khuynh hướng vốn đã tồn tại ở Trump, đặc biệt là cách phản
công đối thủ, sử dụng truyền thông và biến sự đối đầu thành một công cụ quyền
lực.
Đó là một nhận định
vừa mạnh vừa công bằng hơn.
16. Phần cuối bài đã chuyển từ lịch sử sang bình luận chính trị
Từ đoạn:
“Khi làm tổng thống,
Trump dùng thứ thần học đó thành một triết lý cai trị...”
trở đi, bài không
còn chỉ là tiểu sử Roy Cohn nữa.
Nó trở thành một bài
bình luận về nhiệm kỳ tổng thống và Trumpism.
Những câu như:
“Luật pháp như một
thứ chỉ áp dụng cho kẻ yếu.”
“Tất cả chúng ta
đang sống trong lớp học của Roy Cohn.”
“Chính quyền tấn
công những công dân mà nó không ưa.”
là nhận định của tác
giả, cần được phân biệt với những sự kiện đã kiểm chứng.
Nếu mục đích là chia
sẻ trên Facebook hay blog văn chương, cách viết ấy có thể tạo ấn tượng mạnh.
Nhưng nếu ông muốn bài có tính lịch sử, nghiên cứu và thuyết phục người đọc
trung lập, tôi khuyên giảm những câu kết luận tuyệt đối.
Kết luận của tôi
Tôi sẽ chia bài viết
thành ba lớp:
|
Nội dung |
Đánh giá |
|
Trump gặp và chịu
ảnh hưởng lớn từ Roy Cohn |
Có cơ sở rất vững |
|
Cohn là luật sư/cố
vấn quan trọng của Trump |
Đúng |
|
Cohn ảnh hưởng đến
phong cách đối đầu của Trump |
Có nhiều nguồn hỗ
trợ |
|
“Where's my Roy
Cohn?” |
Có cơ sở rõ ràng |
|
Cohn trong vụ
Rosenberg |
Đúng, nhưng không
nên quy toàn bộ trách nhiệm cho Cohn |
|
Cohn và McCarthy |
Đúng |
|
Cohn là người đồng
tính kín đáo |
Đúng |
|
Cohn mắc AIDS, qua
đời năm 1986 |
Đúng |
|
Trump xa cách Cohn
khi ông bệnh nặng |
Có nhiều nguồn ghi
nhận, nhưng nên viết với attribution |
|
“Donald pisses ice
water” |
Có nguồn dẫn lại |
|
Cohn liên quan đến
prenup của Ivana |
Đúng về cơ bản |
|
“Luật pháp không
áp dụng cho ngươi” |
Ẩn dụ của tác giả,
không nên coi là lời Cohn |
|
“Cohn lập trình
Trump” |
Nhận định, không
phải sự kiện |
|
“Kẻ thù tồi tệ
nhất của EU” |
Chưa thấy cơ sở
đáng tin cậy; nên bỏ |
|
New Yorker ngày
3/8/2026 |
Sai ngày; bài “The
Mentor” là 10/8/2026 |
Tóm lại: khoảng
70–80% phần lịch sử cốt lõi của bài có nền tảng, nhưng phần còn lại là diễn
giải và bình luận chính trị được viết với giọng rất mạnh. Tôi đặc biệt không
khuyên ông chia sẻ nguyên văn nếu muốn giữ uy tín của một người viết khảo luận,
bởi người đọc có thể bắt lỗi ở những chi tiết nhỏ rồi từ đó nghi ngờ cả những
phần đúng.
Điều thú vị nhất,
theo tôi, không phải là câu hỏi “Trump có phải là học trò của Roy Cohn hay
không?” — điều này có khá nhiều bằng chứng — mà là câu hỏi sâu hơn:
Cohn đã ảnh hưởng
đến Trump đến mức nào, và những đặc điểm nào của Trump thực sự đến từ Cohn,
trong khi những đặc điểm khác vốn đã hình thành từ gia đình, môi trường kinh
doanh và cá tính riêng của Trump?
Đó mới là cách tiếp
cận lịch sử đáng để viết thành một bài nghiêm túc.
Lê Tuấn
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét